تنوع زیستی و طبیعت
Biodiversity and Nature
درباره وبلاگ


تنوع زیستی به معنای قابلیت تمایز بین ارگانیسم های زنده از هر منبع شامل اکوسیستم های زمینی، دریایی و اکوسیستم های آبزی، همچنین شامل ترکیبات اکولوژی که بخشی از اکوسیستم ها را تشکیل می دهند، می باشد. تنوع زیستی علاوه بر آنکه نیازهای ضروری و اولیه انسان ها را نظیر خوراک، پوشاک و مسکن فراهم می آورد، سلامت و شادابی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روزافزون و همه جانبه ما را نیز تضمین می کند. روند رو به رشد تهدید این گنجینه حیات سیاست مداران و متفکران را به توجه بیش از پیش به این مقوله معطوف داشته است.

مدیر وبلاگ : شهرام صمدی خادم
نظرسنجی
چقدر با مبحث " تنوع زیستی " آشنایی دارید؟







انقراض یا نابودیِ گونه‌ای وضعیتی در زیست‌شناسی و بوم‌شناسی است که به پایانِ کارِ یک گونه گفته می‌شود. انقراض هنگامی پدید می‌آید که واپسین عضوِ یک گونه می‌میرد و آن گونه دیگر نمی‌تواند با زایش و تولید مثلِ طبیعی به زندگی خود ادامه دهد. این رخداد با گذر زمان مشخص می‌شود، زیرا اطمینان دقیق از نابود شدن یک گونه به پیدا نشدن آن گونه در آینده بستگی دارد.

طی فرگشت گونه‌های زیستی به دلایل گوناگون، از جمله تلاش برای هم‌ زیستی با محیط یا رقابت با دشمنان طبیعی، تکامل پیدا می‌کنند و گونه‌های پیشین نابود می‌شوند که گفته می‌شود منقرض شده‌اند. به‌ صورت طبیعی، یک گونه با گذشت ۱۰میلیون سال از پیدایش آن، منقرض شده و به گونهٔ دیگری تبدیل می‌شود. تخمین زده می‌شود که ۹۹٫۹ درصد از جانداران در طول تاریخ منقرض شده‌اند. عده‌ای از پژوهشگران بر این باورند که نیمی از گونه‌های کنونیِ جهان تا سال ۲۱۰۰ نابود می‌شوند. اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست در گزارش سال ۲۰۱۱ خود اعلام کرد که ۲۵٪ از پستانداران زمین در شرف نابودی و انقراض هستند.

در سال ۲۰۰۳ نیز فهرست قرمز اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست حاکی بود که بیش از ۱۲ هزار گونه (از میان ۴۰هزار گونهٔ ارزیابی‌شده) به‌نوعی با خطر انقراض مواجه هستند که ازجمله یک‌هشتم پرندگان، ۱۳ درصد گیاهان گلدار جهان و یک‌چهارم کلیهٔ پستانداران را شامل می‌شود.

ویدیوی حاضر تصاویر تعدادی از گونه های منقرض شده در قرن بیستم (1900 تا 2000 میلادی) را نشان می دهد که دلیل اصلی انقراض بسیاری از این گونه ها انسان و فعالیت های ناپایدار و غیر اصولی او بوده است. در این میان نمایش ببر کاسپین (ببر مازندران) در بین گونه های مورد معرفی قابل توجه می باشد. 





نوع مطلب : گونه های گیاهی و جانوری، انقراض، تخریب زیستگاه ها، تنوع زیستی، 
برچسب ها : انقراض گونه ای، جانوران منقرض شده، تنوع زیستی، حیات وحش،
لینک های مرتبط :




نوع مطلب : تنوع زیستی، انقراض، تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، تخریب زیستگاه ها، 
برچسب ها : تنوع زیستی، انقراض، اکوسیستم، زیستگاه ها، زیست بوم ها، تغییرات اقلیمی، گونه های گیاهی و جانوری،
لینک های مرتبط :

هر پدیده کوچک و بزرگی را وقتی خوب بررسی می کنید متوجه می شوید که گویا اصل تنفس، زایش و مرگ در همه چیز وجود دارد. دانشمندان امروزه و پس از سال ها مطالعه گونه های زیستی مختلف، تلاش برای یافتن پاسخ آفرینش یا بررسی روند و سیر تکامل موجودات زنده به این نتیجه رسیده اند که حیات به عنوان یک پدیده خیلی بزرگ خود دچار زایش و فنای دائمی است. به رغم دهه ها مطالعات زیست شناسی امروزه می دانیم که میلیون ها گونه زیستی ناشناخته هنوز منتظر کاوشگران اعماق تاریک دریاها و دل جنگل های انبوه و درون غارهای بزرگ و کوچک هستند تا با آشکار کردن تکه هیجان انگیز دیگری از داستان نامکشوف آفرینش و تکامل، آدمی را به تحسین وادارند.

از سویی دیگر و با توجه به این که دانشمندان معتقدند برخی از گونه های جانوری با سرعت زیادی در حال انقراض هستند، این پرسش مطرح می شود که آیا طبیعت شاهد پیدایش گونه های جدید جانوری نیز هست. این پرسشی است که برای یافتن پاسخ آن باید سال های سال صبر کنیم تا دانشمندان کار کشف و شمارش گونه های بررسی نشده جانوری و گیاهی را تمام کنند. تنها پس از آن است که می توانیم در صورت رویت یک گونه جدید زیستی با اطمینان از تازه بودن این جاندار در چرخه عجایب زیستی سخن بگوییم.

بعد از قرن ها تلاش برای شناخت و دسته بندی موجودات گیاهی و جانوری ساکن روی زمین، هنوز ۸۶ درصد از گونه های زیستی موجود روی این سیاره همچنان ناشناخته باقی مانده اند. طبق مطالعاتی که اخیرا صورت گرفته سیاره ما منزلگاهی برای حدود ۹ میلیون گونه مختلف زیستی است. توجه به لیست جانوران و گیاهان شناخته شده حاوی هشدار غافلگیرکننده ای است که نشان می دهد ما علی رغم این همه گیاه و جانوری که می شناسیم تنها ۱۵ درصد از گونه های زنده را شناسایی کرده ایم. از سوی دیگر انقراض که امری رایج بین گونه های زنده است، به سرعت در حال نابودی برخی از آنهاست. بنابراین جملات بالا حاوی یک خبر غمناک است که نشان می دهد در این بین خیلی از گونه های زیستی قبل از این که توسط بشر دیده شوند، منقرض شده و برای همیشه ناشناخته باقی می مانند.

پژوهشی که منجر به این واقعیت دردناک گردید با سوال خیلی ساده ای شروع شده بود که آیا ما برای یافتن تمام گونه های زیستی، راه درستی را برگزیده ایم یا این که مسیر کشف حیات زمینی را اشتباه آمده ایم؟! پاسخ این است که ما راه را اشتباه آمده ایم...

مطالعات اولیه نشان می دهد، ۲۵۰ سال پس از این که یک گیاه شناس سوئدی به نام کارل لینائوس سیستمی رسمی برای طبقه بندی تنوع گونه های زیستی ابداع کرد، فهرست برخی از رده های موجودات زنده مثل پستانداران و پرندگان تقریبا تکمیل شده است، اما متاسفانه کشف موجودات زنده سایر دسته ها به طور پراکنده صورت گرفته و لیست ناقصی را شامل می شود. برای مثال تنها ۷ درصد از گونه های پیش بینی شده قارچ ها که شامل قارچ ها و آغازیان است و همچنین کمتر از ۱۰ درصد از موجودات ساکن اقیانوس ها شناخته شده اند. این تازه نمونه کوچکی از اهمال طبیعت شناسان در شناسایی و دسته بندی حیات زمینی است.

با این حساب این پرسش مطرح می شود که آنچه تاکنون کشف شده شامل چه ویژگی خاصی بوده که چشم کاوشگران طبیعت را روی سایر گونه ها بسته است. پاسخ آشکار است. بشر تاکنون تنها گونه هایی را کشف و طبقه بندی کرده که براحتی یافت می شده اند، در دسترس بوده اند یا به طور چشمگیری به سایر گونه های کشف شده ربط داشته اند.

همین موضوع رابطه یکی از راه هایی است که اگر خوب بررسی شود می تواند منجر به کشف بسیاری از گونه های ناشناخته گردد.

 

میلیون ها گونه زیستی، منتظر شمارش

تاکنون ۲/۱ میلیون موجود زنده گیاهی و جانوری مشاهده، کشف و دسته بندی شده اند. اما زیست شناسان برای این که بدانند انرژی خود را برای چه حجم کاری باید حفظ کنند، نیاز دارند تقریبا بدانند که چه تعداد گونه زیستی در زمین زندگی می کنند. حدس هایی زده شده که طبق آنها شمارگونه های زیستی سیاره زمین را حتی تا ۱۰۰میلیون نیز برآورد کرده اند. اما این پاسخ دقیق و قابل استنادی نیست.

نکته: بعد از قرن ها تلاش برای شناخت و دسته بندی موجودات گیاهی و جانوری ساکن روی زمین هنوز ۸۶ درصد از گونه های زیستی موجود روی این سیاره همچنان ناشناخته باقی مانده اند

برای دسترسی به پاسخی دقیق تر، دانشمندان از روشی ابتکاری برای تخمین تعداد اعضای هر رده یا دسته جانوری استفاده کردند که قادر باشد همه گونه های زیستی شناخته شده و ناشناخته را در بر گیرد. دانشمندان گونه های مشابه هم را کنار یکدیگر جمع کردند و در طبقه ای به اسم جنس قرار دادند، چند جنس مشابه در یک رده بندی دیگر به اسم خانواده قرار گرفتند و در نهایت و به همان ترتیب همه آنها در یک رده بندی بزرگ به نام رده قرار می گیرند.

در حال حاضر و به صورت کلی ۵ رده زیستی وجود دارد که شامل حیوانات، گیاهان، قارچ ها، کرومیست ها یا همان گیاهان تک سلولی و آغازیان یا همان موجودات تک سلولی می شوند. پژوهشگران شمار گونه های احتمالی تمام این گروه ها از جمله جنس ها، خانواده ها، راسته ها، کلاس ها و تیره ها را در هر رده با توجه به شمار گونه های کشف شده یا تازه پیدا شده، تخمین زدند و به این طریق و با استفاده از سرشماری های پیچیده ای از تعداد جنس ها، خانواده ها و سایر دسته بندی ها توانستند شمار گونه های ناشناخته موجود در زمین را پیش بینی کنند. این محاسبات نشان داد که شمارگونه های زیستی زمین می تواند به حدود ۹ میلیون گونه برسد.

 

اشتباه محاسباتی یا آینده درخشان زیست شناسی

یک مطالعه جدید و نتایج حیرت آور آن مبنی بر وجود میلیون ها گونه زیستی ناشناخته صدها هزار دانشمند و پژوهشگر زیست شناسی را به وجد آورده است. آنها امیدوارند که بتوانند سهم کوچکی از این لشکر جانداران ناشناخته را به چنگ آورند و به این ترتیب برای همیشه اسم خود را پرآوازه کنند. از سویی دیگر تمرکز زیست شناسان بر کشف گونه های جدید می تواند ره آورد بزرگی به همرا داشته باشد و زیست شناسی را به دانشی مهم تبدیل کند. در نظر داشته باشید که ما داریم از مشاهده، کشف و شمارش حدود ۵ / ۷ میلیون گونه زیستی صحبت می کنیم که بسیاری از آنها در عجیب ترین گوشه و کنارهای زمین پنهان شده اند. اگر از شما خواسته شود که این تعداد سکه را شمارش کنید، حتی اگر همه دوستانتان را به یاری بطلبید، زمان بسیار زیادی خواهد گرفت.

از سوی دیگر برخی معتقدند که این مطالعات براساس روش های سرشماری نادرستی صورت گرفته است که پذیرش نتایج آن را با اشکال روبه رو می کند. پژوهشگرانی که این مطالعه را انجام داده اند از روشی به نام رگراسیون خطی برای محاسبه تعداد گونه های زیستی زمین استفاده کرده اند، اما مخالفان معتقدند که استفاده از این روش برای سرشماری تخمینی گونه های زیستی با توجه به طبیعت ایجاد گونه های جدید و سیر تکاملی حیات اشتباه است و باید از روش رگراسیون ترتیبی برای تخمین دقیق تر جمعیت احتمالی گونه های مختلف حیات استفاده شود. مخالفان معتقدند که تغییر روش آماری برای انجام این محاسبات می تواند منجر به عددی خیلی بزرگ تر یا کوچک تر از ۷/۸ میلیون شود. اما نباید از نظر دور داشت که داستان واقعی تازه بعد از کشف یک گونه جدید آغاز می شود، چرا که طبقه بندی یک موجود جدید بسیار پیچیده تر از کشف آن است.

دانشمندان باید گونه های جدیدی را که کشف کرده اند با موارد تاریخی کشف شده قبلی مقایسه کنند و DNA آن را آنالیز کنند تا بتوانند موجود جدید را در دسته مناسبی طبقه بندی کنند. این پروسه بسیار طولانی است. هریک از دانشمندان در طول زندگی خود اگر خیلی خوش شانس باشند یک دوجین موجود زنده جدید را کشف و آنها را دسته بندی می کنند.

اما توجه به این نکته بسیار حائز اهمیت است که با توجه به افزایش سرعت انقراض گونه های زیستی در نتیجه شرایط نامناسب ناشی از دخالت انسان در طبیعت و آسیب های ناشی از آلودگی منابع طبیعی در این روزها از یک سو و جمعیت میلیونی گونه های زیستی از سوی دیگر به نظر می رسد که تعداد زیادی از گونه های زیستی در لبه انقراض قرار داشته باشند. بنابراین کاشفان گونه های زیستی ناشناخته باید عجله کنند تا نوع بشر بتواند قبل از نابودی کامل، این گونه های نادر را مشاهده، کشف و دسته بندی نماید.





نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها : تنوع زیستی، تخمین گونه های زیستی،
لینک های مرتبط :

به طور میانگین و تقریبی روزانه 41 گونه جدید و ناشناخته از موجودات زنده توسط محققین کشف میشوند!!! که معمولا در خطر انقراض قرار دارند! بیشتر از 1.2 میلیون گونه از جانداران تا حال کشف گردیده و طبقه بندی شده اند و محققین عقیده دارند که نزدیک 86 درصد از گونه های جاندار روی زمین و 91 درصد از گونه های جاندار دریایی با درصد تقریبی زیر تا به امروزهنوز بر روی کره زمین به طور ناشناخته باقی مانده اند!
7.7 میلیون گونه جدید از حیوانات
298 هزار گونه جدید از گیاهان
611 هزار گونه جدید از فنجی ها
6400 گونه جدید از پروتوزوآها
27500 گونه جدید از کرومیست ها

البته ناگفته نماند این آمار تقریبی است و منابع مختلفی آمارهای بیشتر ازین را نیز مدنظر گرفته اند و حتی عقیده دارند شاید بالغ بر 20 میلیون گونه جدید و ناشناخته شده از جانداران مختلف در زمین روزی به ثبت برسند!

منبع: Discovery
SCI-News




نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها : گونه های زیستی، تنوع زیستی،
لینک های مرتبط :

 

تنوع زیستی و نقش ‌آن در درمان بیماری‌ها

 

نقش طبیعت در درمان بیماری‌ها، محور اصلی مقاله‌ای است که از نظرتان می‌گذرد.

 این نوشتار از آن رو اهمیت دارد که گوشه‌ای دیگر از ضرورت‌های حفاظت از محیط‌ زیست را خاطر نشان می‌کند. با این همه هنوز در کشور‌های در حال توسعه همچنان بر طبل توسعه ناپایدار می‌کوبند و هر روز بخشی از طبیعت قربانی طرح‌های عمرانی می‌شود.

ما انسان‌ها جزئی جدایی‌ناپذیر از طبیعت هستیم. سلامتی ما با سلامتی گونه‌ها و اکوسیستم‌ها ارتباط زیادی دارد. با شناخت بهتر جهان، می‌توان مانع گسترش بسیاری از بیماری‌ها شد. تنوع زیستی، نقش مهم و حساسی را در تهیه داروهای جدید، آب مناسب و حفاظت در برابر بیماری‌ها ایفا می‌کند.

طی میلیون‌ها سال گونه‌های زیستی توسعه پیدا کرده‌اند. برخی مواد شیمیایی از آنها در مقابل آلودگی‌ها و بیماری‌ها حفاظت کرده و به آنان امکان دستیابی به طعمه را داده‌اند همچنین گونه‌ها با کمک این مواد از خود دفاع می‌کردند. امروزه داروهای باارزشی از این مواد شیمیایی تهیه می‌شود. با از دست دادن گیاهان، حیوانات و تنوع میکروبی، شانس کشف داروهای جدید را از دست خواهیم داد؛ داروهایی که می‌توانند جان میلیون‌ها بیمار را نجات داده و سالانه بیلیون‌ها دلار در اقتصاد ملی ذخیره کنند.

در علم پزشکی، دوزیستان از راه‌های بسیاری به کمک انسان می‌آیند. مواد شیمیایی تولید‌شده در بدن آنها از ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری می‌کند. همچنین داروهایی جهت درمان فشارخون بالا از این مواد تهیه می‌شود. این موجودات نقش بسزایی در تحقیقات پزشکی زیستی دارند و با کمک آنها می‌توان به روش‌هایی جهت جلوگیری از افزایش مقاومت باکتری‌ها در مقابل آنتی بادی‌ها پی برد.

در آمریکای جنوبی نوعی میمون، در پوست خود آنتی‌بادی نیرومندی تولید می‌کند که قادر به از بین بردن باکتری‌ها و قارچ‌هاست. این ترکیبات میلیون‌ها سال بدون میکروب عمل کرده و پایداری و مقاومت آنها به میزان مؤثری افزایش یافته است، این در حالی است که برخی بیماری‌های انسانی نظیر ایدز به‌دلیل ضعیف‌شدن دستگاه ایمنی بدن بروز می‌کنند. گونه‌های موجود در جنگل‌های بارانی گرمسیری برای تهیه جوهر گنه گنه که ماده‌ای مفید جهت درمان مالاریاست مورد استفاده قرار می‌گیرد. جوهر گنه گنه که از درخت گنه گنه (cinchona) استخراج می‌شود برای درمان عارضه‌های قلبی و مبارزه با برخی سرطان‌ها نیز به‌کار می‌رود.

 

همچنین دارو‌هایی از گیاه پروانش

 

(Rosy Periwinkle ) به‌دست می‌آید که انقلاب بزرگی در درمان بیماری‌های حاد کودکان نظیر لوسمی و نوعی سرطان خون (Hodgkin's Lymphoma) ایجاد کرده‌اند. گونه‌های مناطق معتدله نیز داروهای مفید و ضروری تولید می‌کنند. داروی شگفت انگیز آسپیرین ابتدا از سالیسین مشتق می‌شد اما بعدها این ماده از نوعی بید (willow) به دست آمد.

 

نقش گونه‌های زیستی در شناخت بیماری‌ها

 

همچنین گونه‌ها نقش مهمی در شناخت فیزیولوژی بیماری‌ها دارند. توجه به ویژگی‌های خرس قطبی در این خصوص حائز اهمیت است. این‌گونه طی چند ماه خواب زمستانی تا حد زیادی بدون تحرک بوده، غذا و آب نمی‌خورد و دفع ادرار و مدفوع نیز ندارد اما از گرسنگی نمی‌میرد، بدنش آب از دست نمی‌دهد، توده استخوانی‌‌اش تحلیل نمی‌رود و بالاخره با وجود حجم زیاد ادرار در بدنش نمی‌میرد. حال آنکه اگر در بدن ما برای مدت کوتاهی دفع ادرار متوقف شود بی‌شک خواهیم مرد. شاید این موضوع درمانی برای انسان‌های مبتلا به بیماری‌های مزمن کلیوی (end-stage) نباشد اما با درک چگونگی بازسازی پروتئین‌های جدید از ذخیره ادراری خرس‌ها می‌توان درمانی برای نارسایی‌های کلیوی پیدا کرد.

 

سرخدار، مؤثرترین گونه برای درمان سرطان

 

گاهی اوقات امکان ساخت داروهای جدید یا حتی سرنخ‌هایی برای تحقیقات، پیش از اینکه پتانسیل پزشکی گونه‌ها، مورد مطالعه قرار گیرند یا حتی پیش از کشف این‌گونه‌ها از دست می‌روند.به‌عنوان مثال نوعی‌سرخدار (Taxus brevifolia) به لحاظ تجاری بی‌ارزش شناخته شد بنابراین رشد و تکثیر این‌گونه از برنامه‌های مدیریتی خارج شد تا اینکه بعدها دریافتند ترکیب تاکسول موجود در این درخت از عوامل مؤثر شیمی درمانی در درمان سرطان تخمدان، پستان و دیگر سرطان‌هاست.

تا به امروز چه گونه‌هایی نظیر سرخدار بی‌آنکه شناخته شوند از بین رفته‌اند؛ گونه‌هایی که محتوی داروهای شگفت‌انگیزی هستند؟ نکته درخور توجه اینکه در کشور ما، براساس آمار رویشگاه سرخدار در سراسر جهان به 40هزار هکتار محدود می‌شود که 500 هکتار آن در جنگل ابرشاهرود وجود دارد و مدت‌هاست که احداث جاده‌ آن را تهدید می‌کند.

گزارش تولید مثل شکمی قورباغه‌های جنگل‌های بارانی استرالیا نمونه غم‌انگیز از دست‌دادن این قبیل پتانسیل‌هاست. ماده‌های دو گونه قورباغه، تخم‌های لقاح یافته خود را می‌بلعند سپس بچه‌ها در معده مادر از تخم خارج شده و رشد می‌کنند. نوزادان قبل از خروج از شکم مادر کاملا شکل گرفته‌اند. در معده مادر بچه‌ها در مکانی پنهان می‌شوند تا از هضم شدن توسط دستگاه گوارش مصون بمانند. مطالعه این قورباغه‌ها می‌توانست دیدگاه‌های جدیدی جهت درمان زخم‌های معده فراهم کند اما امروزه به‌دلیل انقراض هر دو گونه نام برده انجام چنین مطالعاتی امکان‌پذیر نیست.

اکثر مردم ایالات متحده ناقل بیماری لایم (نوعی بیماری باکتریایی که اولین‌بار در دهکده‌ای به‌نام لایم دیده شد و به همین نام شهرت یافت) هستند. تنوع گونه‌ای قادر به ارائه راه‌حل‌هایی جهت حفاظت از انسان‌ها در برابر این بیماری است. بیماری لایم از طریق نوعی باکتری که توسط کنه حمل می‌شود انتقال پیدا می‌کند. این کنه روی بدن نوعی موش (موش پا سفید) زندگی می‌کند.

وجود تعداد و انواع زیاد مهره‌داران در منطقه لایم باعث رقیق شدن جمعیت باکتریایی مولد بیماری لایم شده و در نتیجه خطر ابتلای انسان به آن را کاهش می‌دهد.

در جنگل‌های قطعه‌قطعه شده تنوع مهره‌داران کاهش می‌یابد. از طرفی بشر به حاشیه جنگل‌ها نزدیک شده و به‌دلیل فعالیت‌های توسعه، نواحی جنگلی را از بین برده است، بنابراین ممکن است افزایش بیماری لایم در منطقه دیده شود. مکانیزم بیماری‌زایی رقت (رقیق شدن جمعیت مولد بیماری) در بیماری‌های دیگری نظیر بیماری ویروسی نیل غربی نیز دیده شده است.

نتیجه آنکه جهت کمک به جلوگیری از کاهش گونه‌ها دانشمندان علوم مختلف از کشورهای صنعتی و در حال توسعه می‌بایست به یک میزان برای تهیه فهرست حلقه‌های حساس ارتباط میان تنوع زیستی و سلامت انسان‌ها تلاش کنند.

 

منبع : http://www.hamshahrionline.ir





نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها : تنوع زیستی، بیماری ها،
لینک های مرتبط :

مفهوم گونه زیستی (biological species) مفهومی کلاسیک است اما در مورد گونه هایی به کار می رود که به طریق جنسی تولیدمثل می کنند.                                                               


 

ادوارد ویلسون، مسئول افتخاری بخش حشره شناسی موزه جانورشناسی مقایسه ای و نیز استاد پژوهشی ممتاز دانشگاه هاروارد، پرچمدار جنبش تنوع زیستی و حفاظت در سطح بین المللی است و تاکنون جوایز پرشماری از جمله مدال طلای صندوق جهانی طبیعت را در سال ۱۹۹۰ به خاطر تلاش های حفاظتی اش دریافت کرده است.وی عضو هیات مدیره بنیاد حفاظت از طبیعت، حفاظت بین الملل و موزه تاریخ طبیعی آمریکا است. دو عنوان از کتاب های وی جایزه پولیتزر برده اند. آخرین کتاب وی «آینده حیات» (۲۰۰۲) نام دارد. گفت وگوی زیر از طرف سایت اینترنتی www.actionbioscience.org با وی صورت گرفته است.

 

● گونه زیستی چگونه تعریف می شود؟

مفهوم گونه زیستی (biological species) مفهومی کلاسیک است اما در مورد گونه هایی به کار می رود که به طریق جنسی تولیدمثل می کنند و به این ترتیب تعریف می شود: گونه یک جمعیت یا مجموعه ای از جمعیت های افراد است که آزادانه با یکدیگر تولیدمثل می کنند. به عبارت دیگر گونه از نظر ژنتیکی عنصری کم و بیش مجزا است که مستقل از دیگران تکامل می یابد.

 

● این به معنای یک خزانه ژنی بسته است. آیا این مفهومی عام است؟

نه، عام نیست. از این مفهوم می توان در مورد اکثریت قریب به اتفاق جانوران و بسیاری از گیاهان گلدار استفاده کرد. شاید در انواع بسیاری از جانداران میکروسکوپی نیز کاربرد داشته باشد. اما جانداران بسیار دیگری، به ویژه در میان گیاهان و جانداران میکروسکوپی، هستند که این مفهوم را نمی توان در مورد آنها به کار برد یا در بهترین حالت با دشواری می توان به کار برد. بدیهی است اگر تولیدمثل جنسی نباشد، این مفهوم نیز به کار نمی رود. در مورد گونه های غیرجنسی، می توان آنها را بر مبنای تفاوت های ژنتیکی، به شکلی دلبخواهی رده بندی کرد. برای مثال معیاری که در مورد باکتری ها به کار می رود آن است که هرگاه دو سویه باکتری در ۳۰ درصد از DNAشان تفاوت نشان دهند، می توان آنها را گونه های جداگانه ای در نظر گرفت. البته این عدد قراردادی است، اما در عین حال به طرز قابل قبولی عملی و قابل استفاده است.

 

● آیا زیرگونه (subspecies) را نیز می توان به وضوح گونه(species) تعریف کرد؟

نه تا آن حد. به لحاظ نظری زیرگونه یک نژاد جغرافیایی است. یک گونه ممکن است به چندین نژاد جغرافیایی تقسیم شود که در یک سری صفات شاخص نظیر رنگ، طول بال یا عادت تولیدمثلی با یکدیگر تفاوتی پیوسته دارند. در مجموع زیرگونه با مشکلات بسیاری همراه است که آن را نسبت به گونه ترازی بسیار سلیقه ای تر می سازد. یکی از این مشکلات آن است که صفات معمولاً مستقل از یکدیگر تغییر می کنند. برای مثال یک گونه پروانه را در اروپای شرقی در نظر بگیرید. ممکن است دریابید از نظر جثه جمعیت ها از شمال به جنوب رفته رفته بزرگتر می شوند اما از نظر رنگ از شرق به غرب تیره تر می شوند. بررسی دقیق تر ممکن است نشان دهد که آنها از جنوب شرقی به جنوب غربی روی بالشان خال های بیشتری دارند. در این وضعیت چه باید کرد؟ آیا باید یک یا دو صفت را برگزید و زیرگونه ها را بر اساس آن تعریف کرد؟ یا باید در ترکیب صفات بسیار کوشید و به این ترتیب آشفته بازاری از زیرگونه های بسیار ساخت؟ احتمالاً دشوارترین جنبه کاربرد مفهوم زیرگونه همین ناسازگاری صفات است. با این حال هنوز از زیرگونه استفاده می شود و به ویژه در مورد نژادهای جغرافیایی هنوز تا حدی معتبر است.

 

● در مورد گونه زمانی یا نیاکانی چطور؟

گونه زمانی (chromo species) صرفاً یک ضرورت علمی است زیرا باید میان جمعیت هایی که امروز زندگی می کنند و جمعیت هایی که نیای آنها هستند تمایز قائل شد. این جمعیت های نیاکانی از آنجا که در گذشته دور زندگی می کردند با جمعیت های کنونی تفاوت بسیاری دارند. برای مثال ما به گونه Homo sapiens تعلق داریم _ و تقریباً به طور قطع می دانیم که مستقیماً از گونه دیگری به نام Homo erectus نسب گرفته ایم _ و بسیار ابهام آور و به طور شهودی نادرست خواهد بود که سعی کنیم آنها را با هم در یک گونه قرار دهیم. اگرچه Homo sapiens طی مراحلی از Homo erectus تکامل یافته است، نمی توان مفهوم زیستی گونه را به وضوح در این مورد به کار برد. با این حال می خواهیم بین آنها تمایزی، هرچند قراردادی، ایجاد کنیم.

 

● منشاء تنوع زیستی چیست؟

پیش از هر چیز چرخه آشکاری است که گونه ها طی آن به منطقه جدیدی رفته و تنوع می یابند. هنگامی که یک جزیره یا مجمع الجزایر تشکیل می شود یا برای مثال منطقه ای در اثر یخچال یا سایر رویدادهای بزرگ فیزیکی تنوع زیستی اولیه اش را از دست می دهد، سیل گونه های مهاجر به سوی آن سرازیر می شود. سپس با یکدیگر وارد تعامل شده و جامعه ای می سازند که آن را یک اکوسیستم می نامیم. چنانچه این منطقه جدید دست نخورده بماند، آنگاه طبق معمول این موارد، پرده ای از تکامل سریع با سازش گونه های جدید به این محیط به نمایش درمی آید. اگر وسعت منطقه کافی باشد و در آن بخش های مجزای جغرافیایی که جمعیت هایی را بدون تماس با یکدیگر در خود جای می دهند به قدر کافی وجود داشته باشد، آنگاه پیدایش سریع گونه ها نیز به دنبال آن خواهد آمد. مثال کلاسیک آن هاوایی است. شواهد نشان می دهند که این مجمع الجزایر به اشغال تعداد اندکی از گونه ها درآمد و آنها در مدت زمانی نسبتاً کوتاه به گونه های بسیار تکامل و تنوع یافتند. منظورم در زمان کوتاه، قرن ها یا هزاران سال است که در مقایسه با تکاملی که در بسیاری از نقاط دیگر جهان می بینیم کوتاه است.فرآیند تنوع یابی سرانجام به سطحی می رسد که در آن فون (مجموعه جانوران منطقه _ م) و فلور (مجموعه گیاهان منطقه _ م) پایدار شده و به ثبات می رسند. در این هنگام هم سازگاری (coadaptation) رخ می دهد یعنی وضعیتی که در آن گونه ها به هم وابسته اند، چنانکه یک گونه در تغذیه از گونه دیگر تخصص می یابد. در این مقطع گونه زاییکند می شود. شبیه رشد یک جاندار است که در ابتدا با تجمع اجزای جدیدی که با یکدیگر تعامل دارند سریع است و سرانجام به سطحی از بلوغ می رسد که می توان آن را برای مدت زمانی بلند حفظ کرد. مجموعه دیگری از اصول تنوع زیستی با مقادیر یا آنچه مقادیر نهایی را تعیین می کند سروکار دارند. برای مثال می دانیم که جنگل های بارانی گرمسیری نسبت به توندرا یا جنگل های مخروط داران نیمکره شمالی، در واحد سطح گونه های بسیار بیشتری دارند. تعداد گونه ها در یک سطح مشخص، برای مثال در یک یا صد کیلومترمربع، با نزدیک شدن به خط استوا پیوسته افزایش می یابد. تعداد گونه ها از جزایر کوچک به جزایر بزرگ نیز همان طور که در جزایر کارائیب دیده می شود، افزایش می یابد. (speciation)

 

● چه عواملی موجب این افزایش گونه ها می شوند؟

ظاهراً سه عامل وجود دارد که عبارتند از انرژی، پایداری و مساحت. هرچه انرژی بیشتری دراختیار جامعه تکامل یابنده گونه ها باشد، گونه های بیشتری پدید می آیند. در استوا انرژی به اوج می رسد. هرچه منطقه پایدارتر باشد، چنان که در نواحی دارای شرایط اقلیمی ثابت دیده می شود، گونه های بیشتری تجمع می کنند زیرا برای سازش و هماهنگی با یکدیگر زمان بیشتری دراختیار دارند. هرچه مساحت بیشتر باشد، جمعیت بزرگتر و متنوع تر است. برای مثال آمریکای جنوبی نسبت به جزایر هند غربی گونه های بیشتری دارد. این سه نیروی محرک در مجموع بخش عمده تغییرات گونه ها در جهان را موجب می شوند.

 

● رایج ترین نوع گونه زایی کدام است؟

اگر همان طور که بررسی های ما نشان می دهد، گونه زایی همجا (sympatric) به این گستردگی در حشرات که متنوع ترین جانداران روی زمین هستند، رخ می دهد، باید رایج ترین نوع گونه زایی باشد. بررسی پدیده گونه زایی همجا نسبت به گونه زایی ناهمجا (allopatric) که به آسانی و به وضوح مشاهده می شود، دشوارتر است اما می تواند بسیار رایج باشد، کسی چه می داند. منظور از همجا، جانداران مشابهی در مجاورت یکدیگر است که به دلیل تفاوت های رفتاری، حتی با آنکه به لحاظ نظری می توانند، اما با هم تولیدمثل نمی کنند. منظور از ناهمجا، جانداران مشابهی است که گرچه به لحاظ نظری می توانند اما با هم تولیدمثل نمی کنند زیرا به طور جغرافیایی از هم جدا شده اند.

 

● این مکانیسم ها با چه سرعتی می توانند گونه های جدید تولید کنند؟

فوری، به واقع در چند نسل. پیش از همه در گیاهان مکانیسمی به نام پلی پلوئیدی هست که در یک مرحله می تواند سویه ای ایجاد کند که قادر نیست با گونه مادری که از آن ریشه گرفته تولیدمثل کند. در واقع آن را گونه زایی فوری می نامند. گونه زایی همجا نیز گاهی فقط چند مرحله تا تولید گونه جدید در مدت زمانی کوتاه طول می کشد. برای مثال در بعضی انواع مگس سرکه، ممکن است یک سویه ترجیح دهد روی گیاه دیگری تولیدمثل کند و این می تواند در چند جهش رخ دهد. یا ناسازگاری ممکن است میان دوسویه ای وجود داشته باشد که تفاوتشان یک ژن یا تعداد بسیار اندکی از ژن ها است. این وضعیت ممکن است در مدت زمانی کوتاه در اثر جهش یا نو ترکیبی (recombination) ژن های موجود رخ دهد. به این ترتیب پیدایش گونه های جدید ظرف چند سال به لحاظ نظری امکان پذیر است و احتمالاً تشکیل بعضی گونه ها با همین سرعت انجام می شود اما مشاهده آنها در طبیعت دشوار است. مطمئن نیستیم که گونه زایی بسیار سریع واقعاً چقدر در طبیعت متداول است.

● در سال ،۱۹۹۶ شما و دکتر دانیل سیمبرلاف (Simberloff .D) برای تعیین حداقل اندازه بحرانی اکوسیستم ها آزمایشی انجام دادید. به چه نتایجی دست یافتید؟

می خواستیم ببینیم گونه ها با چه سرعتی به یک جزیره خالی هجوم می آورند و آیا مساحت یا فاصله در این کار نقشی دارند یا خیر. در این آزمایش ما سیستم فوق را با انتخاب جزیرک های حرا در دماغه فلوریدا و سپس تخلیه آنها از تمام جاندارانشان جز درختان، مینیاتوری و در واقع مدل سازی کردیم. سپس به مشاهده بازگشت حشرات نشستیم. در این آزمایش نتایج زیر به دست آمد:

۱- موجودات کوچک از جمله حشرات و عنکبوتان خیلی سریع بازمی گردند.

۲- روند پر شدن جزیره از گونه ها تا جایی ادامه می یابد که تقریباً به تعداد گونه هایی که قبلاً داشت، برسد.

۳- هرچه منطقه برای گونه های مهاجر تازه وارد دورتر باشد، رسیدن به تعادل در آن منطقه بیشتر طول بکشد.

۴- گرچه تعداد گونه ها به سطح اولیه بازمی گردد اما ترکیب جامعه جدید با آنچه بود متفاوت است.

این با دریافت نظری ما از روگشت (turnover) گونه ها، یعنی انقراض و به دنبال آن ورود گونه های مهاجر (و در بلندمدت، گونه زایی) سازگار است.

 

● آیا آستانه ای وجود دارد که زیر آن جمعیت ها در خطر حتمی انقراض قرار گیرند؟

بله. اندازه جمعیت برای بقا بسیار حیاتی است. به طور کلی هرگاه اندازه جمعیت از ۱۰۰ فرد کمتر شود، آنگاه افسردگی هم آمیزی (inbreeding depression) رخ می دهد. و چنانچه در جمعیت ها ژن های زیان آور و مرگبار وجود داشته باشد، مثل ژن مسبب فیبروز کیستی در انسان، آنگاه میزان وقوع این صفت ژنتیکی افزایش می یابد که به مرگ یا نازایی می انجامد. در جمعیت های بزرگ احتمال آنکه یک ژن مرگبار بروز کند بسیار کم است. زیست شناسان حفاظت برای سلامتی ژنتیکی جمعیت ها قاعده ۵۰ تا ۵۰۰ را ملاک قرار می دهند. همان طور که در کتاب «تنوع حیات» در سال ۱۹۹۲ نیز توضیح داده ام جمعیتی متشکل از حدود ۵۰ فرد تنها در کوتاه مدت کافی است و برای زنده و سالم نگهداشتن گونه تا آینده دور ۵۰۰ فرد لازم است.

 

● اگر گونه زایی می تواند به سرعت رخ دهد چرا باید نگران انقراض گونه ها باشیم؟

به لحاظ نظری می تواند سریع رخ دهد اما محصول گونه زایی سریع به نسبت از تفاوت میان گونه ها خواهد کاست. برای مثال اگر دو گونه ماهی تنها در یک یا چند ژن از ده ها هزار ژنی که دارند با هم تفاوت داشته باشند، به احتمال زیاد تفاوت بسیار ناچیزی با یکدیگر خواهند داشت. این را با دو گونه ای مقایسه کنید که یک میلیون سال پیش از هم واگراییده و از نظر ژنتیکی در بسیاری از ژن ها و صفات خویش مستقل از یکدیگر تکامل یافته اند. چنانچه یکی از این دو گونه محو شود ما خیلی بیشتر ضرر خواهیم کرد تا آنکه یکی از دو گونه ای را از دست بدهیم که تنها تفاوت ناچیزی با هم دارند. به هر حال تفاوت میان گونه ها چه ناچیز باشد و چه آشکار هم اکنون در نتیجه فعالیت های انسان، با سرعتی که در بعضی جاها تا هزار برابر نرخ پیدایش آنها است ناپدید می شوند. با این شتاب، می توانیم در طول عمر یک انسان به آسانی نیمی از گونه های جهان را نابود کنیم. بسیاری از این گونه ها طی هزاران یا میلیون ها سال شکل گرفته اند. گونه های کاملاً متمایزی که می توان آنها را در شواهد سنگواره ای ردیابی کرد، تا پیش از پیدایش انسان، تقریباً با آهنگ حدود یکی از هر یک میلیون گونه در سال ظاهر می شوند. سریع ترین فرایندهای گونه زایی نیز نمی توانند گونه های از دست رفته را از نو جانشین و رقم فوق را حتی دو برابر کنند.

 

● با توجه به اینکه انقراض در مقیاس جهانی رخ می دهد، کدام مناطق از نظر حفاظتی باید در اولویت باشند؟

البته نقاط داغ (hot spots) نظیر جنگل های گرمسیری. نقاط داغ زیستگاه هایی هستند که بیش از همه در خطرند و دارای بیشترین تعداد گونه هایی هستند که هیچ جای دیگری جز آنجا یافته نمی شوند. این مناطق عبارتند از جنگل های هاوایی و ماداگاسکار و بوته زارهای غنی جنوب غربی استرالیا و آفریقای جنوبی. طبیعت استوایی، نظیر آمازون و کنگو، آخرین جنگل های مرزی را در خود جای می دهد که می توانند کلان فون (megafauna) یعنی پرندگان و پستانداران بزرگ را نگه دارند. حفاظت از این مناطق امری حیاتی است. حوزه دیگر، سیستم های آب شیرین جهان است که عموماً فراموش می شوند. این مناطق درخور توجه ویژه هستند زیرا در همه جا در نتیجه عواملی مانند آلودگی یا زهکشی به شدیدترین وجه مورد حمله و تعرض قرار گرفته اند. تراکم گونه های در خطر انقراض در واحد سطح در این سیستم ها از هر اکوسیستمی در جهان بیشتر است. همتای آنها در اقیانوس آبسنگ های مرجانی است که درصد بالایی از آن اکنون نابود یا به شدت تخریب می شود. آنها نیز در واحد سطح درصد بالایی از گونه های در خطر انقراض را در خود جای می دهند.

 

● در کتاب اخیرتان «آینده حیات» پنبه این افسانه را می زنید که سیاست های زیست محیطی با رشد اقتصادی ناسازگار است. ممکن است کمی درباره اش توضیح دهید؟

منابع زنده جهان اکوسیستم ها و گونه هایشان هنوز عمدتاً ناشناخته هستند و از نظر منافعی که ممکن است برای انسان داشته باشند مثل تصفیه آب یا داروهای جدید بسیار کم بررسی شده اند.بعضی بوم شناسان و اقتصاددانان برآورد کرده اند که ارزش کل این اکوسیستم های طبیعی، یعنی مبلغ مجموع خدماتی که به بشریت می رسانند چیزی نزدیک به ۳۰ میلیون میلیون دلار است. این از مجموع تولید ناخالص ملی تمام کشورهای جهان سر هم بیشتر است. و با این حال مجانی است!حفاظت و استفاده کامل تر از آنها به شیوه ای بدون مزاحمت و تحمیل از نظر اقتصادی برای ما ارزشمند است. نابودکردن آنها به منزله راندن بشریت به سوی دنیایی مصنوعی است که در آن ناچاریم خودمان شخصاً سیستم های آبی را مدیریت کنیم، غذایمان را تامین کنیم و به جای آنکه برای تنظیم ترکیب جو به جانداران نیرومند متکی باشیم، خودمان با ابزارهای مصنوعی هر روز این کار را انجام دهیم. آیا می خواهیم زمین را به معنای دقیق کلمه به یک سفینه فضایی تبدیل کنیم که دائم نیاز به تعمیر و مراقبت دارد؟

 


منبع : www.aftabir.com






نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها : گونه زایی، تنوع زیستی، گونه زیستی، منشاء تنوع زیستی، جمعیت، انقراض گونه ها،
لینک های مرتبط :


کشاورزی ارگانیک برای تنوع زیستی بسیار مناسب است.

تنوع زیستی به انواع تنوع در زمین مانند تنوع ژنتیکی ، تنوع گونه و تنوع اکوسیستمی اشاره دارد.

حفظ تنوع زیستی فقط برای مناطق حفاظت شده نیست. اغلب استراتژی های حفاظتی با حفظ گونه های موجود در مناطق حفاظت شده آغاز می شود. اما این کارها هرگز برای حفاظت تنوع زیستی کافی نیست . برای این کار احتیاج به زمینهای پایدار همراه با استراتژیهای مدیریت آب، برای تشویق تنوع زیستی بومی در نواحی که مردم زندگی می کنند ،دارد . تقریباً37% سطح زمین برای مصارف کشاورزی مورد استفاده است ( در آسیا 50% ،صحرای آفریقا40%) در اغلب این نواحی تنوع زیستی در حال از بین رفتن است برای حفظ تنوع زیستی هم کشاورزی و هم طبیعت لازم است.

کشاورزی خود یکی از عوامل حفظ تنوع زیستی است .در هرسیستم  کشاورزی تنوع زیستی به اجرا در می آید این کارها مانند بازیافت مواد زاید، کنترل شرایط اقلیمی و بافر کردن فرآیندهای آبیاری است .در سیستم های کشاورزی انسان ها با آوردن نهاده های خارجی در این اکوسیستم دخالت می کنند مانند استفاده از آفت کش های شیمیایی و کودهای شیمیایی.

تنوع زیستی کشاورزی در حال حاضر درحد بحرانی است . در حال حاضر فقط کمتر از 70 گونه گیاه در بیش از 1300 میلیون هکتار در جهان کشت می گردد و فقط گونه های کمی از انواع گیاهان مورد پرورش هستند. در آمریکا 60-70 % لوبیاهای کاشته شده فقط از 3 گونه استفاده می شود.

سازمان خواروبار جهانی ملل متحده تخمین زده که 75 % تنوع ژنتیکی محصولات کشاورزی در خیلی از گیاهان بومی از مناطق اصلی خود از بین رفته اند.

چگونه کشاورزی ارگانیک می تواند باعث پیشرفت و توسعه تنوع زیستی گردد؟

 با احترام گذاشتن به ظرفیت طبیعی خاک ، گیاه، حیوانات و اکوسیستم کشاورزی ارگانیک می تواند به حفظ تنوع زیستی کمک کند.

در این نوع کشاورزی با استفاده از عملکردهای اکولوژیکی طبیعی می توان تولید را افزایش داده و در برابر آفات و بیماریها مقاوم نمود. کودهای سنتز شده ، ارگانیسم های اصلاح ژنتیک شده و آفت کش ها اثر منفی بر روی تنوع زیستی و سلامتی دارند و در این نوع کشاورزی استفاده از آنها ممنوع است.


تقویت تنوع :

کشاورزی ارگانیک استفاده شرایط بومی است و استفاده از  ترکیبات شیمیایی آلی ممنوع است.

سیستم های آلی باعث تشویق استفاده از گونه های محلی و واریته های حیوانات و محصولات میگردد.مزارع ارگانیک دارای تنوع زیستی بالایی هستند زیرا تنوع آیش بسیار بیشتر بوده و گیاهان بیشتری کاشته می شود.

پروژه های تحقیقاتی نشان داده است که کشاورزی ارگانیک باعث افزایش تعداد و گونه های وحشی در مزرعه می گردد. تحقیقات 76 محقق کشورهای مختلف نشان داد که کشاورزی ارگانیک باعث بهبود چرخه غذایی از باکتریها تا پستانداران می گردد. زیرا کشاورزی ارگانیک با حیات وحش بصورت دوستانه برخورد می کند و از مواد شیمیایی و سموم کمتر استفاده می کند.


کار با طبیعت :

کاکائو و قهوه گیاهان سایه دوست هستند اما رشد سریع انها باعث حساسیت آنها در برابر بیماریها و آفات می گرددو پرورش قهوه و کاکائو در زیر سایه بان باعث افزایش قدرت زنده ماندن و افزایش عملکرد می گردد و باعث کاهش استفاده از سموم جهت دفع آفات و بیماریها می شود.

بنابر این پرورش کاکائو بصورت زیستی باعث کمک به کشاورزان و تنوع زیستی می گردد.


حفظ سنتها : 

با حفظ کشاورزی سنتی می توان به حفظ حیات وحش و تنوع زیستی و اقتصاد پایدار روستاها کمک کرد.

برای کشت برنج احتیاج به آب زیادی است و تقاضای زیاد آب برای این محصول یک تهدید عمده برای رژیمهای آبی دنیاست.


حمایت از توسعه پایدار:

با تولید میزان وسیعی از غذاها با کشاورزی ارگانیک می توان در جوامع محلی به تولید مشغول گردید. افزایش جمعیت باعث استفاده بیشتر از زمینها برای استفاده از کشاورزی شود. و این زمینها مخصوصاً در جاهای پرآب بیشتر در معرض خطر است و همین امر باعث شده که خسارات سیل آسیبهای فراوانی به آن جوامع وارد آورد.


تهدیدهای تنوع زیستی :

 یکی از این تهدیدات محصولات تراریخته است.


حمایت از کشاورزی ارگانیک

برای اینکه توسط کشاورزی بتوانیم تنوع زیستی را نیز افزایش دهیم احتیاج به فعالیت های وسیعی داریم . در این زمینه کشاورزان و تشکل های غیر دولتی کمک زیادی می توانند انجام دهند.

سیاست ها :

  • تشویق کشاورزی ارگانیک در بین دولتها نه با صادرات این محصولات بلکه با حفاظت از مواد غذایی و تنوع زیستی.
  • تشویق مسئولات زیست محیطی برای ترویج کشاورزی ارگانیک جهت شرکت در برنامه های بین المللی تنوع زیستی.
  • تشویق مجامع به شرکت در پروژه های کشاورزی ارگانیک و سرمایه گذاری در بخش تنوع زیستی.
  • ارزیابی اثر سوبسیدهای کشاورزی بر روی تنوع زیستی.

تحقیقات و ترویج

  • ترویج تنوع زیستی موفق در بین کشاورزان و كارشناسان كشاورزی.
  • انتشار دستاوردهای نوین مورد کشاورزی ارگانیک و تنوع زیستی.
  • تحقیق در مورد تنوع کشاورزی ارگانیک (عوامل بازدارنده تنوع زیستی خصوصاً در کشورهای جهان سوم)
  • تشخیص ، توسعه و حفظ گونه ها با پتایسیل عملکرد خوب آن در شرایط منطقه ای.

بهبود بازار فروش:

  • ارتقاء توسعه بازارهای محصولات کشاورزی ارگانیک
  • ارتقاء نظر مصرف کنندگان در مورد کشاورزی ارگانیک

کاهش تهدیدات

  • معرفی آلاینده های کشاورزی به تولید کنندگان
  • تحقیق درباره اثر و پتانسیل  محصولات ژنتیکی اصلاح شده بر تنوع زیستی
  • استفاده از چهارچوب قانونی توسعه تحت کنواسیون تنوع زیستی و پروتکل کارتگانا   برای توسعه قوانین زیستی سالم در سطح بین المللی
  • قبول نکردن منابع ژنتیکی اصلاح شده و حفظ کشاورزی یومی و تامین بذر آنها

استانداردهای تنوع زیستی

  فدراسیون جهانی محصولات ارگانیك (IFOAM) اخیراً  تحقیق در مورد تنوع زیستی جهانی و استانداردهای آمایش سرزمین را بر اساس استانداردهایی جهانی شروع کرده است .

این استادندارها احتیاج به مدیریت تنوع زیستی آمایش سرزمین ها در هرمنطقه دارد.






نوع مطلب : تنوع زیستی، 
برچسب ها : کشاورزی ارگانیک، تنوع زیستی، تقویت تنوع زیستی، توسعه پایدار، تهدیدات تنوع زیستی،
لینک های مرتبط :



نقش دامپزشکی درسلامت محیط زیست وحراست ازتنوع زیستی  و بهبود کیفیت زندگی بشر بسیارحیاتی ومهم است. 

سازمان ملل متحد بمنظور تجلیل از حیات بر روی زمین و ارج نهادن بر تنوع زیستی و اهمیت و تاثیر حیاتی آن بر زندگی انسان ، سال 2010 میلادی را بعنوان سال جهانی تنوع زیستی نامگذاری نموده است و بدینوسیله از جهانیان جهت انجام اقدامی بمنظور حفظ گوناگونی حیات بر کره زمین  دعوت کرده است . انسان بعنوان بخشی از طبیعت  ، سرنوشتش با سرنوشت حیات سایر موجودات زنده ساکن در این سیاره از جانوران گرفته تا گیاهان و محیط زیست پیرامونش دارای پیوندی ناگسستنی است . در واقع تهیه بسیاریاز ضروریات زندگی بشر مانند غذا ، سوخت و داروها بدون بهره گیری از انواع موجودات زنده امکان پذیر نمی باشد . بعضی از فعالیتهای انسان در بسیاری از نقاط جهان موجب صدمه به محیط زیست و کاهش توان موجودات زنده در ادامه بقاء و باعث تشدید روند نابودی برخی از موجودات ارزشمند کره زمین شده است در پی آن توانایی های زیستی انسان در برابر تهدیدات و خطرات محیطی دچار نقصان و اختلال گردیده و در مقابل تهدیدی همچون «تغییر آب و هوا» دچار مشکلات جدی شده است.

نامگذاری سال 2010 میلادی به عنوان سال تنوع زیستی، به وسیله سازمان ملل متحد، می تواند جامعه جهانی را به سمت آگاهی از وضعیت موجود در محیط زیست خود سوق دهد و سبب شود به غفلت خود نسبت به مسائل کره زمین بیندیشد . تلاشهای انسان در مهار بیماری ها با وجود اینکه تا حد زیادی موجب موفقیت او در بهبود وضعیت بهداشت و سلامتش گردیده اما توجه بسیار او به توسعه در بخش ارتباطات و غفلتش نسبت به اهمیت حفظ محیط زیست پیرامونش باعث افزایش بروز بیماری های نوپدید و بازپدید  شده که سلامتی انسان ها را به خطر انداخته اند.

اینک به دلیل تاثیرات تنوع زیستی بر رفاه افراد و جامعه در تمامی مناطق جهان و به جهت اینکه اکنون این ثروت طبیعی به وسیله انسان ها در حال نابودی است ، سازمان ملل یک سال را به نام تنوع حیات نامگذاری کرده است.

کنوانسیون حفظ تنوع زیستی سازمان ملل متحد که در 5 ژوئن‌ 1992، در ریودوژانیروی برزیل با هدف حفظ تنوع زیستی ،استفاده پایدار از گونه های زیستی وسهیم شدن عادلانه وبرابر در منافع حاصل از کاربرد منابع ژنتیکی از جمله از طریق دسترسی مناسب به این منابع و انتقال صحیح تکنولوژی های مرتبط با در نظر گرفتن کلیه حقوق مربوط به آن منابع و تکنولوژی ها منعقد و در 29 دسامبر 1993 لازم الاجرا گردید .

آنچه که به طور واضح و روشن در متن این کنوانسیون به آن  اشاره و تأکید شده، عبارت است از :

–        حفظ ارزش‌ ذاتی‌ تنوع‌زیستی‌ وارزش‌های‌ اکولوژیکی‌، ژنتیکی‌، اجتماعی‌، اقتصادی‌، علمی‌، آموزشی‌، فرهنگی‌، بازآفرینی‌ وزیبایی‌ شناسانه‌ تنوع‌زیستی‌ واجزای‌آن‌ و همچنین اهمیت‌ تنوع‌زیستی‌ برای‌ تکامل‌ و حفاظت‌ از سیستم‌های‌ حفظ‌ حیات‌‌

–        برخورداری حق حاکمیت  کشورهای‌ جهان‌ برمنابع‌ زیستی‌ خود و مسئولیت حفظ‌ تنوع‌ زیستی‌ و استفاده‌ پایدار از منابع‌ زیستی‌ ، ضمن ابراز نگرانی از اینکه برخی فعالیتهای انسان که باعث کاهش تنوع زیستی میگردد از فقدان‌ کلی‌ اطلاعات‌ و دانش‌ مربوط‌ به‌ تنوع‌ زیستی منشاء می گیرد‌ و نیاز مبرم‌ به‌ توسعه‌ دارد

موضوعاتی که در سال جهانی تنوع زیستی مورد تعقیب قرار میگرند شامل موارد ذیل هستند :

-         افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت حفاظت از گوناگونی زیستی در سلامت انسان و ارتقای درک بشر از ارزش اقتصادی این تنوع زیستی

-         بالا بردن دانش عمومی نسبت به تهدیدات محیط زیست بمنظور محافظت از آن

-         تشویق سازمان ها و اشخاص به انجام فعالیتهای مستقیم و یا غیر مستقیم در زمینه حفاظت از تنوع زیستی

-         تجلیل از همکاران و شرکائی که در انجام این برنامه به موفقیت هایی دست یافته اند .

-         گزارش موارد و اقداماتی که در دستیابی به اهداف مورد نظر  دچار شکست شده اند .

-         مهیا کردن زمینه جهت برقراری ارتباط بین همکاران و شرکای برنامه




ادامه مطلب


نوع مطلب :
برچسب ها : تنوع زیستی، دامپزشکی، بیماری ها، سال تنوع زیستی، IUCN، تامین غذا، محیط زیست،
لینک های مرتبط :
لوگوی کنوانسیون تنوع زیستی

در دنیایی که به سرعت به سوی جهانی شدن پیش می رود، "تنوع زیستی" و یا به بیانی دیگرمدیریت منابع گرانبهای حیات، یکی از بزرگترین و مهم ترین چالشهای پیش روی بشر امروز به شمار می آید.

تنوع زیستی و یا به بیانی دیگر شبکه حیات منبعی است که خانواده ها، اجتماعات، ملتها و نسلهای آینده به آن وابسته هستند و همچنین حلقه اتصال بین ارگانیسم ها یی محسوب می شود که هر کدام از آنها در اکوسیستمی وسیعتر نقش خود را ایفا می نمایند.

اگرچه در طول تاریخ، تنوع زیستی همواره یکی از موضوعات مهم جوامع بشری بوده است ولی در دهه هفتاد، جلوگیری از تخریب محیط زیست و کاهش تعداد گونه ها و اکوسیستم ها منجر به شگل گیری تلاشهای جمعی گردید.

در سال ۱۹۷۲ کنفرانس سازمان ملل متحد در زمینه محیط زیست انسان که در استکهلم برگزار گردید به شکل گیری برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP) منتهی شد. دولتها تعدادی از موافقتنامه های منطقه ای و بین المللی را در جهت مواجه با موضوعات مختلف امضاء نمودند که از جمله آنها می توان به موافقتنامه حفاظت از تالابها و همچنین موافقتنامه قانونمند نمودن تجارت بین المللی در زمینه گونه های در معرض خطر اشاره نمود. اگر چه توافقات مذکور به همراه موافقتنامه کنترل مواد شیمیایی سمی و کنترل آلودگی به کاهش موج تخریب کمک کرده است ولی در خنثی نمودن اثر آن توفیق چندانی نداشته است. به عنوان مثال می توان به اعمال تحریم بین المللی و یا اعمال محدودیتهایی در زمینه خرید و فروش حیوانات و گیاهان خاص و نادر اشاره نمود که موجب کاهش سطح برداشت بی رویه محصول و شکارغیر قانونی شده است.

در سال ۱۹۸۷، کمیسیون محیط زیست و توسعه (کمیسیون Brundtland) اعلام نمود که توسعه اقتصادی باید از نظر اکولوژیکی تخریب کمتری به همراه داشته باشد. در گزارش مهم این کمیسیون با عنوان "آینده مشترک ما" چنین آمده است : "بشر می تواند توسعه ای پایدار را در جهت پاسخ گویی به نیازهای زمان حال خود بدون تضعیف توانایی نسلهای آینده در برآورده نمودن نیازهایشان بنا نهد."


بر خلاف معاهداتی که پیشتر به تصویب رسیده بودند و حمایت از گونه ها و زیستگاههای خاص را مد نظر قرار می دادند، در کنوانسیون تنوع زیستی تصریح شده است که اکوسیستم ها، گونه ها و ژنها باید در جهت تامین منافع انسان به صورتی که موجب کاهش تنوع زیستی در بلند مدت نگردد، مورد بهره برداری قرار گیرند.

کنوانسیون همچنین بر اساس اصل پیشگیرانه به سیاستگذاران تذکر می دهد در مواردی که خطر کاهش شدید و یا فقدان تنوع زیستی وجود دارد نباید به دلیل نبود استدلالهای منطقی وعلمی در برطرف نمودن و یا کاهش تهدیدات، از انجام اقدامات اساسی خودداری نمایند.

در کنوانسون نیاز به مشوقهای اساسی درجهت حفاظت از تنوع زیستی مورد تائید قرار گرفته است. در نظر گرفتن مشوقهای مذکور منافع مهم زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی را به همراه خواهد داشت.

تعدادی از موضوعات مهمی که در معاهده به آنها پرداخته می شود، به قرار ذیل است:

• اختصاص مشوقهایی برای حفاظت و بهره برداری پایداراز تنوع زیستی؛
• دسترسی مستمر به منابع ژنتیکی؛
• دسترسی به تکنولوژی و انتقال آن از جمله بیو تکنولوژی؛
• همکاری فنی و علمی؛
• ارزیابی میزان اثرات زیست محیطی؛
• آموزش و تنویر افکار؛
• تامین منابع مالی؛
• ارائه گزارش ملی در زمینه فعالیتهای انجام شده در راستای اجرای تعهدات.


اهمیت تنوع زیستی

منافع حاصل از تنوع زیستی شامل همه انسانها می شود. منابع زیستی ستونهایی هستند که تمدن بر روی آنها بنا شده است. منابع طبیعی در صنایع و فعالیتهای متفاوتی مانند: صنایع کشاورزی، آرایشی، دارویی، کاغذ سازی، پرورش گیاه، ساخت و ساز و بازیافت مواد زائد کاربرد دارند. کاهش تنوع زیستی موجب تهدید ذخائر غذایی ، فرصتها ی گردشگری، منابع چوب، دارو و انرژی می شود و همچنین درعملیات اکولوژیکی مهم مداخله می نماید.

نیاز ما به اجزاء سازنده طبیعت که زمانی آنها را نادیده گرفتیم، اغلب مهم و غیر قابل پیش بینی است. با گذشت زمان برای درمان بیماریها و یا استفاده از ژنهای مقاوم گیاهان وحشی در محافظت ازمحصولات کشاورزی در مقابل آفات، به طبیعت پناه می بریم. به علاوه، ارتباطات گسترده دربین اجزاء مختلف تنوع زیستی، کره زمین را به زیستگاهی برای تمام انواع گونه ها، از جمله بشر تبدیل نموده است. سلامت ما و همچنین سلامت اقتصاد و جامعه انسانی ما به ذخائر مختلف حاصل از فعالیتهای اکولوژیکی مختلف که بسیار ارزشمند بوده و قابلیت جایگزینی ندارند وابسته است. این فعالیتهای طبیعی آنقدر متفاوت هستند که تقریباً نامحدود به نظر می رسند. به عنوان مثال، حتی در سطحی بسیار وسیع، جایگزین نمودن فعالیتهایی مانند کنترل آفات که توسط بسیاری از موجوداتی صورت می پذیرد که از یکدیگر به عنوان غذا استفاده می کنند (کنترل بیولوژیکی) و یا عمل گرده افشانی که توسط حشرات و یا پرندگان انجام می شود، تقریباً غیر ممکن است.

اکوسیستم محصولات و خدماتی را از قبیل موارد ذیل ارائه می نماید:

• تامین غذا، سوخت و الیاف؛
• تامین مواد ساختمانی؛
• پالایش هوا و آب؛
• سم زدایی و تجزیه مواد زائد؛
• پایدارنمودن و تعدیل هوای کره زمین؛
• تعدیل سیل، خشکی، تغییرات شدید آب و هوایی و شدت باد؛
• حاصلخیزنمودن خاک و امکان تجدید آن از جمله ایجاد چرخه غذایی؛
• گرده افشانی گیاهان و تعداد بسیار زیادی ازمحصولات کشاورزی؛
• کنترل آفات و بیماریها؛
• حفظ منابع ژنتیکی به عنوان عوامل اصلی ایجاد تنوع در محصولات کشاورزی،دام، دارو و ....؛
• تاثیرات فرهنگی وکمک به افزایش زیبایی محیط؛
• توانایی سازگاری گونه ها با تغییرات.


تنوع زیستی در معرض تهدید

زمانی که در مورد خطراتی که طبیعت را محاصره کرده است، تفکر می کنیم، اغلب متوجه خطراتی می شویم که دیگر مخلوقات را تهدید می نماید. کاهش تعداد حیوانات زیبایی مانند پاندا، ببر، فیل، نهنگ و گونه های مختلف پرندگان، توجه جهانی را به مسئله گونه های در معرض خطر معطوف کرده است. در دنیای امروز گونه ها با سرعتی ۵۰ تا ۱۰۰ برابر سرعت معمول از بین می روند و این روند به شدت رو به افزایش است. در حال حاضر حدود ۳۴۰۰۰ گونه گیاه و ۵۲۰۰ گونه حیوان (یکی از هشت گونه آن پرنده می باشند) با خطر انقراض روبرو هستند.

امروزه گنجینه ارزشمندی از گونه های گیاهی و جانوران اهلی که بشر در طول هزاران سال به منظور تامین غذا پرورش داده، رو به نقصان گزارده است. علت این امر را عمدتاً باید در کشاورزی به شیوه مدرن و تجاری که بر روی تعداد نسبتاً اندکی از محصولات کشاورزی تمرکز می نماید، جستجو نمود. حدود ۳۰% از حیوانات درمزارع در حال حاضر با خطر انقراض روبرو هستند.

در حالیکه کاهش تعداد گونه های منفرد توجه ما را به سوی خود جلب می نماید، پراکندگی، تخریب ونابودی جنگلها، تالابها، صخره های مرجانی و دیگر اکوسیستمها، بزرگترین تهدیدات فراروی تنوع زیستی به شمار می آیند. امروزه حدود ۴۵% از جنگلهای اولیه از بین رفته اند و این امر به صورت عمده در قرن گذشته صورت پذیرفته است. این حقیقت تلخ با در نظر گرفتن اینکه جنگلها زیستگاه اکثریت گونه های زیستی شناخته شده در کره زمین محسوب می شوند، نمود بیشتری می یابد.

علیرغم وجود مواردی از احیاء جنگلها، در تمام جهان و به خصوص در مناطق استوایی وسعت جنگلها به سرعت در حال کاهش است. در میان اکوسیستم های غنی حدود ۱۰% صخره های مرجانی از بین رفته اند و یک سوم بقیه نیز در ۱۰-۲۰ سال آینده از بین خواهند رفت. درختان حرا ساحلی نیز که زیستگاه گونه های بیشماری از جانوران آبزی و پرندگان و... محسوب می شوند، آسیب پذیر گردیده و نیمی از آنها تا به حال از بین رفته اند.

تغییرات آب و هوایی اتمسفر مانند تخریب لایه ازن و تغییرآب و هوا، وضعیت موجود را وخیم تر می نماید. در اثر نازک شدن لایه ازن ، میزان تابش اشعه های ماوراءبنفش B که برای سلولهای زنده مضر است به سطح زمین افزایش می یابد. گرم شدن کره زمین تغییراتی در زیستگاهها و پراکندگی گونه ها ایجاد نموده است. به گفته دانشمندان حتی یک درجه افزایش دمای میانگین کره زمین در زمان محدود تعداد بسیار زیادی از گونه ها را در معرض نابودی قرار می دهد و سیستمهای تولید غذا را نیز با اختلال جدی روبرو می سازد.

کاهش تنوع زیستی اغلب میزان و ایجاد اکوسیستم ها را کاهش داده و در نتیجه سبد کالاها و خدماتی که توسط طبیعت ایجاد شده و در اختیار ما قرار می گیرد را کوچکتر می نماید. کاهش تنوع زیستی، اکوسیستم را ناپایدار نموده و توانایی آن در مواجهه با بلایای طبیعی مانند سیل، خشکی، طوفان و یا مشکلاتی از قبیل آلودگی و تغییرات آب و هوا که توسط بشر ایجاد می شوند را کاهش می دهد. تا به حال هزینه های زیادی برای جبران خسارات ناشی از سیل و طوفان که در اثر از بین رفتن جنگلها شدت یافته است، صرف شده و انتظار می رود که گرم شدن زمین خسارات بیشتری را موجب شود.

کاهش تنوع زیستی به صور دیگر نیز مخاطره آمیزاست. هویت فرهنگی ملتها به شدت ازمحیط زیست آنها ریشه گرفته است. تصاویری از گیاهان وحیوانات به عنوان سمبل در پرچم، مجسمه و تمثالهایی که نماد فرهنگی جامعه را به تصویر می کشند،مشاهده می شوند.

در حالیکه کاهش تعداد گونه ها به صورت طبیعی اتفاق افتاده است، سرعت انقراض به علت فعالیتهای بشر شتاب فزاینده ای یافته است. اکوسیستم ها پراکنده و یا ناپدید شده اند و تعداد کثیری از گونه ها نیز در حال کاهش بوده و یا منقرض گردیده اند. بعد از انقراض نسل دایناسورها که در ۶۵ سال پیش به علت بلایای طبیعی به وقوع پیوست، ما انسانها بزرگترین بحران انقراض را ایجاد نموده ایم. این مسئله با توجه به وابستگی بشر به محصولات کشاورزی، دارویی و دیگر منابع زیستی و تجدید ناپذیر بودن انقراضها ی مذکور، تهدیدی برای سلامت انسانها محسوب می شود. علاوه بر اینکه ضعیف نمودن سیستم حمایتی زندگی تبعات بسیار وخیمی را به دنبال خواهد داشت، از بین بردن اشکال حیات ومحروم نمودن نسلهای امروز و آینده از حق حیات، عملی غیر اخلاقی محسوب می شود.

آیا ما انسانها قادرهستیم که از اکوسیتمهای موجود در جهان و گونه های ارزشمند آن وهمچنین میلیونها گونه دیگر که تعدادی از آنها غذا و داروی فردای ما را تامین می کنند، محافظت نمائیم؟ پاسخ به این سوال را باید در توانایی ما در همراستا نمودن نیازهایمان با توانایی طبیعت در تولید مواد مورد نیاز و بازگرداندن مواد زائد به چرخه طبیعت (بازیافت) جستجو نمائیم.


تنویر افکار و آموزش

مرحله گذار به توسعه پایدارنیازمند تغییر نگرش عمومی نسبت به بهره برداری قابل قبول از طبیعت است و این مهم تنها در صورتی که افراد از آگاهی، مهارت و تشکیلات لازم برای درک و پرداختن به موضوعات تنوع زیستی برخوردار باشند، انجام پذیر خواهد بود. دولتها و واحدهای اقتصادی باید در زمینه تامین نیروی انسانی و آموزش آنان سرمایه گذاری نموده و از دانشمندانی که با موضوعات تنوع زیستی در ارتباط هستند و می توانند راهنمائیهایی در زمینه تنوع زیستی ارائه نمایند، حمایت نمایند.

همچنین نیاز به تدوین برنامه بلند مدت تنویر افکار عمومی برای ایجاد تغییردر نحوه رفتار و نحوه زندگی و آماده نمودن جوامع در پذیرش تغییرات مذکور، احساس می شود. ارتقاء آموزش یکی از اهداف بیان شده در معاهده تنوع زیستی است.


نقش افراد در حفاظت از تنوع زیستی

اگرچه دولتها نقش رهبری را درحفاظت از تنوع زیستی و هدایت مشارکت فعال کلیه بخشهای جامعه بر عهده دارند، فعالیت میلیاردها انسان در حفاظت از تنوع زیستی و بهره برداری پایدار آن، بسیار تعیین کننده خواهد بود.

جوامع محلی که "مدیران بلافصل" اکوسیستم هایی محسوب می شوند که درآنها زندگی می کنند، تاثیر بسیار مهمی در جوامع بر جای می گذارند. بسیاری از پروژه ها که در سالهای اخیر انجام شده اند، مشارکت جوامع محلی را با مدیریت پایدار تنوع زیستی ، همکاری ارزشمند تشکلهای مردم نهاد و سازمانهای دولتی همگام نموده اند.

در نهایت شهروندان آخرین تصمیم گیرندگان در زمینه تنوع زیستی هستند که از طریق انتخاب دقیق محصولات خریداری شده و حمایت از سیاستهای دولتهای متبوع خود، جهان را به سمت توسعه پایدارهدایت می نمایند. اگرچه دولتها، شرکتها و دیگران، مسئولیت تنویر افکار عمومی را بر عهده دارند، ولی در نهایت تصمیمات "فردی" که میلیاردها بار در روز اتخاذ می شوند، تعیین کننده خواهد بود.


نتیجه گیری

اگرچه هنوز معاهده تنوع زیستی دوران طفولیت خود را سپری می نماید، ولی حضور و تاثیر آن کاملاً محسوس است. فلسفه توسعه پایدار، راهبرد اکوسیستم و تاکید بر روی ایجاد مشارکت، همگی درشکل گیری اقدام جهانی در زمینه تنوع زیستی موثر بوده اند. اطلاعات و گزارشاتی که دولتها گردآوری و با یکدیگر مبادله می نمایند، زمینه مناسبی برای درک چالشها و حل مشکلات خواهد بود.

فعالیتهای زیادی در پیش رو وجود دارد. مسیری که کنوانسیون تنوع زیستی کره زمین در قرن آینده طی می نماید، مهمترین آزمون ارزیابی میزان موفقیت آن خواهد بود. در شرایطی که امروزه رشد فزاینده جمعیت انسانها، تغییرات آب و هوا، تخریب لایه ازن و مواد شیمیایی مضر، گونه ها و اکوسیستم ها را به صورت جدی تهدید می نماید، در صورت عدم حفاظت موثر از تنوع زیستی ، کودکان امروز ، فردا در دنیایی محروم زندگی خواهند نمود.

راه حل جلوگیری از وقوع تراژدی مذکور توسط استراتژی جامع و جهانی تنوع زیستی ارائه گردیده است. در صورتی که دولتها، کلیه مفاد کنوانسیون را اعمال نمایند و حفاظت و توسعه پایدار تنوع زیستی را به عنوان یک اولویت اصلی قلمداد کنند، دستیابی به آینده ای روشن و ایجاد ارتباط جدید و پایدار بین بشر و طبیعت برای نسلهای آینده امکان پذیر خواهد بود.

 

گردآوری و ترجمه: ویدا منتخب

منبع : http://www.cbcz.ir





نوع مطلب :
برچسب ها : کنوانسیون تنوع زیستی، تنوع زیستی، CBD، سازمان ملل متحد، برنامه محیط زیست سازمان ملل، تهدید تنوع زیستی، تغییرات آب و هوایی، آموزش محیط زیست،
لینک های مرتبط :

پایان زمستان و آغاز بهار كه از آن به عنوان آغاز چرخه‌های طبیعت یاد می‌شود، از نظر هیجان‌انگیز بودن دست كمی از كشف تنوع گونه‌های زیستی ندارد كه همه ساله بر شمار آنها افزوده می‌شود. البته گرچه دانشمندانی كه همه ساله به گوشه و كنار جهان می‌روند و با استفاده از فناوری‌های مختلف اكتشافاتی و فیلمبرداری، گونه‌های جدید جانوری و گیاهی را شناسایی می‌كنند اما نكته نگران‌كننده این است كه همزمان از شمار تنوع این گونه‌ها كاسته می‌شود.

این كاسته شدن صرفا به دلیل نادر بودن بسیاری از گونه‌های جانوری و گیاهی و عدم نظارت و كنترل دائم بر محیط زندگی و رشد و نمو آنهاست. این وضعیت نگران‌كننده به جایی رسیده است كه اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت همه ساله فهرستی موسوم به فهرست قرمز منتشر می‌كند كه در آن طومار بلندبالایی از گونه‌های زیستی در حال انقراض نسل دیده می‌شود. در سال‌های اخیر تلاش‌های زیادی برای كاستن از سرعت نابودی این‌گونه آغاز شده است كه شاید یكی از كاربردی‌ترین آنها رصدخانه دیجیتالی مناطق محافظت شده (DOPA) محسوب می‌شود.

در سال‌های اخیر هزاران سازمان و نهاد در گوشه و كنار جهان دست به دست هم داده‌اند تا اقداماتی برای حفاظت از اكوسیستم‌های طبیعی زمین انجام دهند، اما مهم‌ترین چالشی كه فرا روی محققان در این تلاش بین‌المللی به چشم می‌خورد نحوه به اشتراك‌گذاری اطلاعات و همگرایی بیشتر در این زمینه است. مطالعات نشان می‌دهند اشتراك‌گذاری داده‌ها میان نهادهای مختلفی كه در زمینه حفاظت از گونه‌های مختلف جانوری و اكوسیستم‌های طبیعی فعالیت دارند بسیار محدود است و عمدتا معطوف به منطقه محصور شده‌ای از جهان می‌شوند. برای این‌كه تلاش‌های صورت گرفته برای حفاظت از اكوسیستم‌های طبیعی زمین مثمرثمر واقع شوند، نیاز است تا داده‌های محققان به زودی در اختیار دانشمندان قرار گیرد. ابتكار عملی كه تحت عنوان رصدخانه دیجیتالی مناطق حافظت شده آغاز شده است می‌تواند راه را برای دستیابی دانشمندان به درك بهتر و روشن‌تر از وضعیت لحظه به لحظه اكوسیستم‌های طبیعی سراسر جهان هموار كند. هدف اصلی از آغاز به كار این پروژه ایجاد همگرایی میان داده‌های مختلفی است كه از سوی نهادهای گوناگون در سراسر جهان تهیه و مورد بررسی قرار می‌گیرند. اطلاعاتی كه در این پروژه براساس ملاك‌های گوناگون تفكیك می‌شود در اختیار تصمیم‌گیرندگان كلان كشورهای مختلف جهان قرار می‌گیرد تا براساس یك سری ارزیابی‌های كلی، اقدامات لازم برای حفاظت از اكوسیستم‌های طبیعی و عمدتا در معرض خطر نابودی زمین صورت گیرد.

در سال‌های گذشته دانشمندانی كه در سازمان‌های مرتبط با حفاظت از اكوسیستم‌های طبیعی سراسر زمین فعالیت می‌كرده‌اند انبوهی از اطلاعات ارزشمند درخصوص انواع اكوسیستم‌های طبیعی به دست آورده‌اند. اكوسیستم‌های طبیعی مناطقی همچون جنوب شرق آسیا و منطقه آمازون و همچنین غرب و جنوب آفریقا از جمله مواردی است كه همواره مورد توجه دانشمندان قرار دارند. اما این اطلاعات به ‌طور مستقل به دست آمده و به دنبال آن به ‌طور مستقل نیز به كار گرفته می‌شده‌اند. این شیوه حفاظت از اكوسیستم‌های طبیعی چندان برطرف‌كننده نگرانی دانشمندان و حامیان محیط زیست نبوده است. اما با تكیه بر این ابتكار عمل جدید تمام این اطلاعات با یكدیگر در هم آمیخته می‌شوند. فلسفه ارائه این پروژه چیزی نیست جز حفاظت مؤثر از گونه‌های مختلف زیست محیطی و مدیریت اكوسیستم‌های طبیعی.

یكی از برنامه‌های اصلی این ابتكار عمل تلفیق اطلاعات به دست آمده از سراسر جهان با سیستم پردازش اطلاعات در مركز تحقیقات مشترك كمیسیون اروپاست. در این سیستم از داده‌های ارسالی برای طراحی و تولید نقشه‌های زیست محیطی متعلق به نقاط مختلف جهان استفاده می‌شود. در این نقشه‌ها نه تنها مناطق هشدار مشخص شده است بلكه شاخص‌های مختلفی نیز به نمایش گذاشته می‌شود. این ابتكار عمل در حقیقت نوعی سیستم یكپارچه هوشمند است كه قابلیت‌های متنوعی دارد.

امكان مدل‌سازی‌های گوناگون در آن و انعطاف‌پذیری كه درخصوص لحاظ كردن داده‌های مربوط به مناطق خارج از مرزهای تعیین شده اكوسیستم‌های طبیعی دیده می‌شود به دانشمندان این اجازه را می‌دهد تا درك روشن‌تری از فشارهای محیطی بر فاكتورهای تشكیل‌دهنده این اكوسیستم‌ها داشته باشند. به این ترتیب دانشمندان متوجه می‌شوند كه برخی نقاط به حفاظت بیشتر و سریع‌تری نیاز دارند و در عین حال اوضاع در دیگر اكوسیستم‌ها روال طبیعی خود را می‌گذراند. اما اطلاعاتی كه در این پایگاه بزرگ و یكپارچه اطلاعاتی قرار می‌گیرد صرفا برای بررسی دانشمندانی خاص نیست بلكه بسیاری از محققان و همچنین تصمیم‌گیرندگان كلان در مناطق مختلف جهان می‌توانند با مرور آنها تصمیم‌های مناسب و از جمله بودجه‌بندی‌های لازم برای حفاظت از اكوسیستم‌ها اتخاذ كنند. این داده‌ها از طریق وب‌سایت مخصوصی قابل دسترسی از هر نقطه از جهان است. این ابتكار عمل بین‌المللی تاكنون موفق نشان داده به ‌طوری كه پاسخگوی بسیاری از پرسش‌ها و نگرانی‌های موجود در سراسر جهان بوده است. در جریان برگزاری كنفرانس تنوع زیستی اتحادیه حفاظت از گونه‌های زیستی سازمان ملل كه در اكتبر سال 2010 برگزار شد، مسائل و پرسش‌های متعددی مطرح شد كه با استفاده از بانك اطلاعاتی موجود در رصدخانه دیجیتالی مناطق حافظت شده به بسیاری از آنها پاسخ داده شده است. داده‌هایی كه در بانك اطلاعاتی این رصدخانه وجود دارند همواره به روز می‌شوند در نتیجه دانشمندان می‌توانند با اطمینان خاطر درخصوص اكوسیستم‌های طبیعی و این نكته كه آیا واقعا در شرایط مناسبی قرار دارند یا نه ابراز نظر كنند. گذشته از آن اختصاص بودجه به مقوله حفاظت از گونه‌های زیستی ساكن در این اكوسیستم‌ها نیز به طور كاملا هدفمند صورت می‌گیرد.

این تلاش‌ها درحالی وارد مراحل تازه‌ای می‌شوند كه بر اساس گزارش اخیر صندوق حفاظت از حیات وحش ده‌گونه جانوری در معرض خطر انقراض قرار دارند كه ببرها در صدر این فهرست هستند. در این گزارش آمده است كمتر از 3200 ببر با نام علمی Panthera tigris در حیات وحش باقی مانده است. ببرها تنها كمتر از 7 درصد جمعیت اصلی گربه‌سانان را در اختیار دارند. در حالی كه طی 10 سال گذشته 40 درصد از جمعیت كل گربه‌سانان كاسته شده است. ادامه جنگل‌زدایی و قتل عام و كشتار بی‌رویه این حیوانات علت اصلی كاهش جمعیت این ببرها هستند. به طوری كه هم‌اكنون نسل ببرها در خانواده javan و Balinese در بخش‌هایی از آسیا منقرض شده است. به عقیده دانشمندان بالا آمدن سطح آب دریاها، بروز تغییرات ناخوشایند جوی و تغییر در عادات زندگی و زیستگاه‌ها باعث كاهش نسل این گربه‌سانان در مناطقی چون بنگلادش و هندوستان شده است. بنا بر این گزارش دومین گونه و یكی از مهم‌ترین گونه‌های در معرض خطر انقراض، خرس‌های قطبی هستند. این حیوانات كه عمدتا در قطب شمال زندگی می‌كنند و با نام علمی Ursus maritimus شناخته می‌شوند،‌ از قربانیان اولیه تغییرات جوی در جهان محسوب می‌شوند. این حیوان در فهرست قرمز اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت IUCN قرار گرفته است و همچنین از جانب برنامه حفاظت از گونه‌های در معرض خطر انقراض آمریكا نیز محافظت می‌شود. این در حالی است كه اكثر خرس‌های قطبی شمالگان در صورت ادامه روند تغییرات ناخوشایند جوی تا كمتر از یك قرن آینده منقرض می‌شوند.


محمدرضا مصلحی

منبع : جام جم آنلاین - پنجشنبه 26 اسفند 1389






نوع مطلب :
برچسب ها : رصدخانه دیجیتالی برای حفاظت از تنوع زیستی، تنوع زیستی، حاظت از تنوع زیستی، گونه های گیاهی و جانوری، حفاظت اکوسیستم های طبیعی،
لینک های مرتبط :

 

امروزه حیات بر روی زمین با بحران جدی با ابعاد تاریخی و سیاره ای مواجه شده است . مصرف ناپایدار در بسیاری از کشورهای شمالی و وجود فقر و افزایش جمعیت در مناطق استوایی جزء دلایل عمده انهدام طبیعت و حیات وحش و محدود کننده ی تنوع زیستی محسوب می شود. پدیده انقراض گونه ها از جنبه های بحران تنوع زیستی می باشد که این امر پدیده ای برگشت ناپذیر می باشد. در حالی که انقراض یک روند طبیعی بوده ،اما تاثیرات بشری نرخ انقراض را تا هزار برابر میزان طبیعی آن افزایش داده است.
در جهانی که بودجه کافی برای حفاظت وجود ندارد، با توجه به تعدادی از گونه های تهدید شده با خطر انقراض ، شناسایی اولویت های حفاظت، حیاتی است و شناخت اینکه چه حوزه هایی اغلب برای حفاظت فوری از تنوع زیستی مهم است.
نقاط داغ تنوع زیستی (Biodiversity hotspots) ، شامل تعداد زیادی از گونه های بومی ویژه بوده، و دارای تهدید شدید بوده و در حال حاضر حداقل 70 درصد از گیاهان طبیعی اصلی خود را از دست داده اند. بیش از 50 درصد از گونه های گیاهی دنیا و نیز 42 درصد از کل گونه های مهره داران خشک زی در 34 نقطه حساس تنوع زیستی (Biodiversity hotspots) قرار دارند. لذا در لینک اول مطلب، نقشه پراکنش این نقاط و در لینک دوم، بصورت اختصاصی نقطه داغ تنوع زیستی مربوط به ناحیه ایرانی-آناتولی آورده شده است.

 

 




نوع مطلب :
برچسب ها : نقشه نقاط بحرانی تنوع زیستی در جهان، نقاط بحرانی تنوع زیستی در ناحیه ایرانی - آناتولی، تنوع زیستی، Biodiversity hotspots، پدیده انقراض گونه ها،
لینک های مرتبط :





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
تماس با ما
 
 
بالای صفحه