تنوع زیستی و طبیعت
Biodiversity and Nature
درباره وبلاگ


تنوع زیستی به معنای قابلیت تمایز بین ارگانیسم های زنده از هر منبع شامل اکوسیستم های زمینی، دریایی و اکوسیستم های آبزی، همچنین شامل ترکیبات اکولوژی که بخشی از اکوسیستم ها را تشکیل می دهند، می باشد. تنوع زیستی علاوه بر آنکه نیازهای ضروری و اولیه انسان ها را نظیر خوراک، پوشاک و مسکن فراهم می آورد، سلامت و شادابی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روزافزون و همه جانبه ما را نیز تضمین می کند. روند رو به رشد تهدید این گنجینه حیات سیاست مداران و متفکران را به توجه بیش از پیش به این مقوله معطوف داشته است.

مدیر وبلاگ : شهرام صمدی خادم
نظرسنجی
چقدر با مبحث " تنوع زیستی " آشنایی دارید؟






سازمان ملل متحد روز ۲۲ می را جهت افزایش آگاهی عموم و بالا بردن سطح درک مردم نسبت به مسائل مربوط به تنوع زیستی، ارزش‌های آن و گام هایی که می توانند در جهت حفظ این گنجینه گرانقدر بردارند، به عنوان روز جهانی تنوع زیستی اعلام کرده است.

در همین راستا دبیرخانه کنوانسیون تنوع زیستی از کشورهای عضو درخواست کرده است تا در روز جهانی تنوع زیستی سال ۲۰۱۸ میلادی (برابر با اول خرداد ۱۳۹۷)، ۲۵ امین سالگرد اجرایی شدن کنوانسیون را گرامی دارند.

شعار  روز جهانی تنوع زیستی برای سال ۲۰۱۸ بدین شرح اعلام شده است: 

"Celebrating 25 Years of Action for Biodiversity"



«گرامیداشت ۲۵ سال اقدام برای حفظ تنوع زیستی»

این شعار و لوگو با این هدف برگزیده شده است تا پیشرفت هایی راکه در سطح ملی و جهانی در راستای دستیابی به اهداف تنوع زیستی به دست آمده است، پررنگ‌تر نماید و از  دوست داران و فعالان محیط زیست در سراسر جهان دعوت نماید تا با برنامه‌های متنوع به استقبال این رویداد ارزشمند رفته و اقداماتی را که از ابتدا تاکنون در راستای اهداف مذکور انجام گرفته است گرامی دارند.

کنوانسیون تنوع زیستی در ژوئن سال ۱۹۹۲ امضاء و در سال ۱۹۹۳ برای کشورهای عضو لازم الاجرا شد. تاکنون اعضای متعاهد به این کنوانسیون ۱۹۶ کشور می‌باشد. این پیمان بین‌الدولی طیف وسیعی از موضوعات مربوط به تنوع زیستی را دربر می‌گیرد و اهداف سه گانه آن: حفاظت از تنوع زیستی،  استفاده پایدار از منابع و تسهیم عادلانه منافع است.

کشور جمهوری اسلامی ایران بر اساس قانون الحاق مورخ ۶/۳/۱۳۷۵ مجلس شورای اسلامی و تایید شورای نگهبان و ابلاغیه ریاست محترم جمهور به عضویت این کنوانسیون درآمده و طبق این مصوبه سازمان حفاظت محیط زیست بعنوان مرجع ملی کنوانسیون در ایران تعیین شده است.

این کنوانسیون دارای دو پروتکل الحاقی ناگویا در زمینه تسهیم عادلانه منافع و کارتاهینا در موضوعات مربوط به ایمنی زیستی است و دبیرخانه کنوانسیون در محل معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست واقع است.

 





نوع مطلب : تنوع زیستی ایران، تنوع زیستی، 
برچسب ها : روز جهانی تنوع زیستی،
لینک های مرتبط :

ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک

یکی از حوزه های بسیار با اهمیت فراموش شده در ایران استفاده ناکارآمد از داشته های محیط زیست بوده است. مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری در گزارشی با عنوان " سیاست‌گذاری محیط‌زیستی: چالش‌های جدید و پاسخ‌های کهنه" سیمای ناراحت کننده ای از شرایط زیست محیطی ایران ارایه کرده است که در بخشی از آن تاکید شده است . " مشکلات ناشی از استفاده ناپایدار از منابع، زمین، آب، هوا و غیره چشم‌انداز بسیار خطرناک و تهدیدکننده‌تری از داعش در جامعه ایران ترسیم می‌کند. جنگل‌زدایی، بیابان‌زایی، انتشار گازهای گلخانه‌ای و در نتیجه آلودگی شدید هوا، آلودگی دریاها و آب‌های شیرین (رودخانه‌ها، آب‌های زیرزمینی)، کاهش و انقراض گونه‌های گیاهی و جانوری، دفن نامناسب و غیراصولی مواد آلوده و سمی، استفاده بسیار زیاد از مواد آلی و سمی پایدار مانند کودهای شیمیایی یا سموم دفع آفات نباتی، فرسایش خاک و در نتیجه کاهش کیفیت خاک و غیره برخی از مهم‌ترین معضلات محیط‌زیستی در کشور به شمار می‌روند. "


ضعیف‌ترین عملکرد ایران مربوط به تنوع زیستی و زیستگاه با رتبه 133 از 180 کشور است. پس از آن به ترتیب شیلات با رتبه 110، اثرات بر سلامت با رتبه 109، کیفیت هوا با رتبه 109، آب و بهداشت با رتبه 101، اقلیم و انرژی با رتبه 97، منابع آب با رتبه 92، کشاورزی با رتبه 68 قرار می‌گیرد، شاخص جنگل فاقد آمار است.نکته قابل‌تأمل که ضرورت آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری منجر به این عملکرد ضعیف را نشان می‌دهد، انتشار بارسنجی عملکرد محیط‌زیستی ایران در سال 2006 بر اساس شاخص‌های گزارش 2016 است. مقایسه رتبه‌ایران در این دو سال نشان می‌دهد به‌جز بهبود نسبی شاخص منابع آب و زیرشاخص فاضلاب و ثابت ماندن رتبه اقلیم و انرژی در طی 10 سال، افت بارز رتبه عملکرد محیط‌زیستی در کلیه شاخص‌ها وجود دارد که حادترین آن در شاخص کیفیت هوا با افت رتبه از 52 به 109 است .شاخص سرزمین شاد (happy planet index) دیگر شاخصی است که وضعیت محیط‌زیست را نشان می‌دهد. در آخرین رتبه‌بندی کشورها بر اساس این شاخص ایران با نمره 24 در رتبه 84 در بین 140 کشور جهان قرار گرفته است. رتبه پیشین ایران بر اساس این شاخص 77 از 150 کشور بوده است که با وجود کاهش تعداد کشورها ما نزول 7 رتبه‌ای را شاهد بوده‌ایم. این شاخص که هر سه سال یک‌بار مورد اندازه‌گیری قرار می‌گیرد و از حاصل‌ضرب شاخص رفاه اقتصادی (Experienced well-being) در شاخص امید به زندگی (Life expectancy) و نابرابری نتایج (Inequality of outcomes) تقسیم‌بر شاخص ردپای بوم‌شناختی (Ecological Footprint)، به دست می‌آید، نشان می‌دهد که رابطه‌ای ‌مستقیم و معنی‌دار بین سرزمینی که از طبیعتی مطلوب‌تر، با توان بوم‌شناختی بیشتر و غنای اکولوژیکی درخورتر بهره‌مند است با مردمی که در آن سرزمین زیست می‌کنند، وجود دارد. به عبارت ساده‌تر، هر چه زی‌گونگی حیات (تنوع زیستی) در کشوری بیشتر باشد، هر چه گیاهان و جانوران ساکن در یک قلمرو سیاسی، از امنیت بیشتر، زیستگاه غنی‌تر و امید به زندگی متعادل‌تری برخوردار باشند، انتظار می‌رود که مردم ساکن در آن اقلیم سیاسی هم از نشاط، شادی، روحیه و کارایی بیشتری برخوردار بوده و درجه افسردگی و میل به خودکشی (رتبه نخست استان ایلام در میزان خودکشی) در آن‌ها در کمینه باشد. در این گزارش امید به زندگی ایران 78.8 سال، سطح رفاه 4.6 از ۱۰، ردپای اکولوژیک 2.8 و نابرابری نتایج 23% گزارش شده است.

علاوه بر این شاخص‌ها، مقایسه روند ظرفیت زیستی و ردپای اکولوژیک ایران در طی 50 سال گذشته (فاصله سال‌های 1961 تا 2012) نشان می‌دهد که به‌موازات سقوط سرانه ظرفیت زیستی کشور در اثر افزایش جمعیت و نیز تخریب محیط‌زیست ناشی از برنامه‌های ناپایدار توسعه، نمودار سرانه ردپای اکولوژیک کشور صعودی بوده است. به‌گونه‌ای که در سال 2012 سرانه ظرفیت زیستی ایران ۰/۹ هکتار جهانی و ردپای اکولوژیک ۲/۸ هکتار جهانی است. به‌این‌ترتیب ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک قرار دارد و میزان مصرف منابع زیستی و تأثیر آن بر محیط‌زیست حدود ۳/۱ برابر ظرفیت زیستی کشور است.

 ایران در لیست قرمز بدهکاران اکولوژیک قرار دارد و میزان مصرف منابع زیستی و تأثیر آن بر محیط‌زیست حدود ۳/۱ برابر ظرفیت زیستی کشور است.

به‌موازات افزایش شهرنشینی، به‌ویژه در کلان‌شهرها، ترافیک متراکم‌تر، آب‌وهوا آلوده‌تر، حاشیه‌نشینی شهری گسترده‌تر و آب شیرین در دسترس کمتر می‌شود. فقر گسترده تخریب و تخلیه منابع را شدت بخشیده است. به همین منوال نادیده گرفته شدن تبعات محیط‌زیستی، هزینه‌های گزافی در برداشته است. برنامه‌های محیط‌زیستی مانند وضع مالیات‌های سبز به دلیل عدم التزام به اجرا و عدم انطباق با ساختارهای مالیاتی و مدیریت محیط‌زیستی کشور با شکست مواجه می‌شوند. قوانین و مقررات به‌سختی و با مشکل اجرا می‌شوند. تعداد زیادی از معاهدات بین‌المللی در زمینه حفظ محیط‌زیست امضا و یا تصویب شده اما تنها تأثیر قابل ارزیابی آن‌ها رشد نسبی و اندک آگاهی تصمیم گیران و مردم بوده است.ایران در سطح گونه‌های جانوری تاکنون گونه‌هایی از نادرترین جانوران خود را به علت عدم کنترل شکار و تخریب زیستگاه‌های مربوطه از دست داده است.

 ایران در خصوص حفاظت از تنوع زیستی بسیار ضعیف بوده و سیاست‌های توسعه پایدار اکولوژیک یا وجود ندارند و یا به مرحله اجرا درنیامده‌اند. عدم وجود آگاهی و انتشار اطلاعات، الگوهای تولید و مصرف ناسازگار با محیط‌زیست، مکان‌یابی نامناسب برخی از فعالیت-های صنعتی و اقتصادی، ضعف در اجرای قوانین و مقررات، نبود ملاحظات محیط‌زیستی در سیاست-گذاری‌های کلان، فقدان شفافیت در سیاست‌ها (پررنگ بودن ملاحظات سیاسی و اقتصادی در تصمیم‌گیری‌ها) و کمبودهای تخصصی مدیریتی ذکر شده‌اند.

 

6 تالاب ایران در لیست قرمز مونترو

از مجموع 2800 تالاب کشور، 94 تالاب شناخته شده وجود دارد که از این تعداد 24 تالاب در کنوانسیون رامسر به عنوان تالاب بین‌المللی به ثبت رسیده است. از میان 24 تالاب بین‌المللی برخی دارای مجموعه‌ای از تالاب‌ها هستند ولی تحت عنوان یک تالاب شناخته می‌شوند، که با احتساب مجموعه تالاب‌ها، 35 تالاب بین‌المللی در کشور داریم. تالاب‌هایی که به لحاظ حفاظت و شرایط زیست‌محیطی در وضعیت مطلوبی به سر نمی‌برند یا در معرض خشک شدن قرار دارند، در لیست مونترو قرار می‌گیرند که از 24 تالاب بین‌المللی ایران، 6 تالاب در این فهرست قرار دارد که عبارتند از: تالاب انزلی، تالاب هامون (دهانه جنوبی پوزک)، تالاب هامون (صابوری و هیرمند)، تالاب نیریز و کمجان و تالاب شورگل، یادگارلو و دورگه سنگی.


 

۷۴ گونه جانوری ایران در «لیست قرمز»

74، عددی که چندین سال است در حال تکرار شدن است. این عدد نشان می‌دهد با گذشت نزدیک به یک دهه از انتشار لیست جامع اتحادیه جهانی حفاظت از محیط زیست (IUCN) درباره گونه‌های جانوری در لیست قرمز در سال ۲۰۰۷، تغییر عمده‌ای در وضعیت بسیاری از گونه‌های جانوری در معرض تهدید ایران صورت نگرفته است.

سه سال پیش، در آستانه روز جهانی حیات وحش، سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرده بود که «اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت»، ۷۴ گونه از جاندران مختلف ایران را در «سیاهه قرمز» قرار داده است.


منبع: مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری





نوع مطلب : تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، تخریب زیستگاه ها، انقراض، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


ایران عرصه‌ای بالغ بر حدود یکصد و شصت و پنج میلیون هکتار را در بر می‌گیرد و در ناحیه‌ای که سه زون اقلیمی شامل زون مدیترانه‌ای، زون خشک آسیای غربی و زون معتدل نیمه مرطوب و مرطوب کاسپین با یکدیگر تلاقی می‌کنند واقع شده است. به نحوی که کشورمان مکانی برای تلاقی بسیاری از فرهنگ‌ها و همچنین، اقلیم‌های متنوع، اراضی، آب‌ها و تنوع زیستی است. از مجموع کل اراضی ایران، حدود پنجاه و دو و نیم درصد از آن را مراتع، هشت و نیم درصد از آن را جنگل‌ها و نوزده و نیم درصد از آن را بیابان‌های مطلقا واجد خاک های شور تشکیل می‌دهد. به دلیل واقع بودن بیشتر مناطق کشور در زون محیط زیستی خشک، تقریبا هشتاد و پنج درصد از اراضی کشاورزی آن در نواحی خشک و نیمه خشک قرار گرفته است؛ حدود هشت درصد از عرصه کشور را شهرها، شهرک‌ها، روستاها، نواحی صنعتی و جاده‌ها تشکیل داده است.

حدود یازده درصد از اراضی کشور قابلیت کشت و زرع دارد که چهل و شش درصد از آن را کشاورزی آبی و پنجاه و چهار درصد به صورت دیم بهره‌برداری می‌شود. بهره‌برداری ناپایدار از منابع زیستی، عامل اصلی آسیب رسیدن به تنوع زیستی در ایران بوده؛ حدود شصت الی هفتاد درصد از پسماندهای کارخانجات و مراکز صنعتی، در طبیعت رها می‌شود؛ همچنین، استفاده از کودهای شیمیایی و آفت‌کش‌ها در مزارع بسیار بالاست. فقط حدود دو درصد از محصولات کشاورزی کشوراز طریق روش‌های ارگانیک تولید می‌شود. راندمان مصرف آب در کشاورزی بسیار پایین است و بیشترین میزان آلودگی آب‌ها، از فعالیت‌های کشاورزی ناشی می‌شود.

ویژگی‌های ناحیه‌ای و جغرافیایی ایران موجب شده است که میانگین بارندگی سالانه آن کمتر از ۲۴۰ میلیمتر باشد که این میزان، کمتر از یک سوم مقدار بارندگی سالانه کره زمین است. بیش از ۳۴۵۰ رودخانه (شامل رودخانه‌های فصلی) در کشور وجود دارد که ۳۷ رودخانه اصلی در شش حوزه آبریز واقع شده‌اند.

ارتفاع از سطح دریا در ایران از ۲۶- متر تا ۵۷۷۰ + متغیر است، ولی بیشتر مناطق آن بیش از ۱۲۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. توپوگرافی ویژه ایران موجب تشکیل چهار زون فلوریستیک شده که عبارتند از: بیوم بیابان‌ها و کوهستان‌های خشک و نیمه خشک ایران و تورانی با مساحت ۳۴۵۲۷۵۵ هکتار، بیوم زاگرسی با مساحت ۴۷۴۹۰۰۰ هکتار، بیوم هیرکانی با مساحت ۲۸۰۰۰۰۰ هکتار و بیوم خلیج وعمانی با مساحت ۲۱۳۰۰۰۰ هکتار. اغلب جنگل‌های ایران در نواحی هیرکانی، ارسبارانی و زاگرسی قرار گرفته است. بیش از ۴۰ درصد از منابع آب شیرین ایران، از طریق رویشگاه ناحیه زاگرسی تامین می‌شود و در تامین معیشت زاگرس نشینان نقش اساسی دارد. جنگل‌های باستانی هیرکانی و جنگل‌های ارسباران، یکی از ۱۰ نقطه ویژه تنوع زیستی جهان و میراث بین‌المللی به شمار می‌روند.

اقلیم‌های پیچیده و مختلف، شرایط توپوگرافیک، تشکیلات زمین شناسی و مدیریت انسانی منابع طبیعی منجر به پیدایش تنوع بیولوژیک بی‌نظیر و متنوعی در کشور شده است. به طوری که در زیست‌بوم‌های ایران، بیش از ۸۰۰۰ گونه گیاهی (معادل با کل گونه‌های گیاهی سراسر قاره اروپا)، حدود ۱۱۴۰ گونه جانوری شامل ۱۹۷ گونه از رده پستانداران (بیش از یک سوم پستانداران ایران را راسته جوندگان با ۶۹ گونه تشکیل می‌دهد)، ۵۳۵ گونه پرنده معادل با کل پرندگان قاره اروپا، ۱۸۰ گونه ماهیان آب‌های داخلی ایران، ۲۲۷ گونه از رده خزندگان و ۲۱ گونه از رده دوزیستان شناسایی شده‌اند. به دلیل گستردگی کشور، تنوع زیست‌بوم‌ها و اجزا تنوع زیستی آن، ایران یکی از مهم‌ترین کشورها برای حفاظت از تنوع زیستی در خاورمیانه و غرب آسیاست. تنوع زیستگاهی در ایران، شرایط را برای زیستن انواع گستره‌ای از حیوانات در کشورمان فراهم کرده است.

تنوع زیست‌بوم‌های دریایی و ساحلی در شمال و جنوب کشور، شامل ۲۵ واحد اکولوژیک بوده که در قالب صخره‌های مرجانی، خلیج‌ها و جزایر کوچک است.

اگر چه اغلب مناطق ایران دارای اقلیم بسیار خشک است، ولی تالاب‌های کشور دارای اهمیت جهانی هستند. از تعداد ۴۲ نوع تالاب تعریف شده براساس کنوانسیون رامسر، همگی به جز یک مورد (تالاب های توندرا)، در ایران وجود دارد. جمعیت‌های بزرگ از پرندگان مهاجر، در این تالاب‌ها زمستان گذرانی می‌کنند و یا در میسر خود به طرف مناطق زمستان گذرانی‌شان در قاره آفریقا و شبه قاره هند، در تالاب‌های ایران مستقر می شوند. کشورمان واجد تنوع وسیعی از اکوسیستم های تالابی است که عمدتا در شش سیستم گروه بندی می‌شوند. جزایر خلیج فارس و جزایر شمال کشور مانند آشوراده، واجد تنوع زیستی کم نظیر در جهان است. به استثنای مناطق بیابانی و اراضی کم ارتفاع، نواحی حاشیه دریای مازندران، خلیج فارس و خلیج عمان، حدود نیمی از عرصه کشور را کوهستان‌های مرتفع در بر گرفته است.

به منظور حفاظت از تنوع زیستی موجود، نمونه‌هایی شاخص از طبیعت و زیستگاه‌های کشور در چهار گروه در قالب پارک‌های ملی، آثار طبیعی ملی، پناهگاه‌های حیات وحش و مناطق حفاظت شده انتخاب و حفاظت می‌شوند.

 

منبع: سازمان حفاظت محیط زیست ایران





نوع مطلب : تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، تنوع زیستی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

موزه تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با مساحت ۳۰۰ متر مربع و فضای نمایشگاهی ۶۰ متر مربع در سه طبقه از سال ۱۳۶۷ تأسیس شده و در سال ۱۳۸۷ بازسازی و تکمیل گردید. در این موزه ۷۳۰ نمونه از انواع ماهی‌ها، دوزیستان، خزندگان، پرندگان، پستانداران، صدفهای‌ دریایی، مرجانها، سنگها، کانی ها و گیاهان به همراه ۳۸ قاب حشره نگهداری می شوند. نمونه‌ها همگی واقعی بوده و به شکل غیر زنده هستند. جانوران موزه نیز پوست آرایی و یا تاکسیدرمی شده اند.

 فعالیت این موزه در خصوص نگهداری، بازسازی و نمایش است و هر ساله تعداد بسیاری از بازدید کنندگان شامل دانش آموزان، دانشجویان، خانواده ها و دوستداران محیط زیست از آن دیدن می کنند. در این بازدیدها موضوع‌هایی همچون محیط زیست و لزوم حفاظت از آن، حیات وحش ایران و تنوع گونه های جانوری و گیاهی استان اصفهان، ویژگیهای زیستی گونه های موجود در موزه، روش تأمین نمونه ها، روشهای پوست آرایی جانوران و موارد دیگر توضیحاتی برای بازدید کنندگان ارائه می گردد. از دیگر امکانات موجود در موزه کیوسک اطلاع رسانی است. این دستگاه مجهز به نرم افزارهایی بوده که اطلاعات جامع و مفیدی در خصوص تنوع زیستی، دنیای حیات وحش و نمونه های موزه به بازدید کنندگان ارائه می نماید.


برای بازدید مجازی از موزه تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان روی اینک زیر کلیک نمایید:







نوع مطلب : تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، موزه تاریخ طبیعی، 
برچسب ها : موزه تنوع زیستی، بازدید مجازی،
لینک های مرتبط :




نوع مطلب : تنوع زیستی، انقراض، تنوع زیستی ایران، گونه های گیاهی و جانوری، تخریب زیستگاه ها، 
برچسب ها : تنوع زیستی، انقراض، اکوسیستم، زیستگاه ها، زیست بوم ها، تغییرات اقلیمی، گونه های گیاهی و جانوری،
لینک های مرتبط :





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
تماس با ما
 
 
بالای صفحه