تبلیغات
تنوع زیستی و طبیعت - دامپزشکی و حفاظت از تنوع زیستی
 
درباره وبلاگ


تنوع زیستی به معنای قابلیت تمایز بین ارگانیسم های زنده از هر منبع شامل اکوسیستم های زمینی، دریایی و اکوسیستم های آبزی، همچنین شامل ترکیبات اکولوژی که بخشی از اکوسیستم ها را تشکیل می دهند، می باشد. تنوع زیستی علاوه بر آنکه نیازهای ضروری و اولیه انسان ها را نظیر خوراک، پوشاک و مسکن فراهم می آورد، سلامت و شادابی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روزافزون و همه جانبه ما را نیز تضمین می کند. روند رو به رشد تهدید این گنجینه حیات سیاست مداران و متفکران را به توجه بیش از پیش به این مقوله معطوف داشته است.

مدیر وبلاگ : شهرام صمدی خادم
نظرسنجی
چقدر با مبحث " تنوع زیستی " آشنایی دارید؟








آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
1
تنوع زیستی و طبیعت
Biodiversity and Nature
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM



نقش دامپزشکی درسلامت محیط زیست وحراست ازتنوع زیستی  و بهبود کیفیت زندگی بشر بسیارحیاتی ومهم است. 

سازمان ملل متحد بمنظور تجلیل از حیات بر روی زمین و ارج نهادن بر تنوع زیستی و اهمیت و تاثیر حیاتی آن بر زندگی انسان ، سال 2010 میلادی را بعنوان سال جهانی تنوع زیستی نامگذاری نموده است و بدینوسیله از جهانیان جهت انجام اقدامی بمنظور حفظ گوناگونی حیات بر کره زمین  دعوت کرده است . انسان بعنوان بخشی از طبیعت  ، سرنوشتش با سرنوشت حیات سایر موجودات زنده ساکن در این سیاره از جانوران گرفته تا گیاهان و محیط زیست پیرامونش دارای پیوندی ناگسستنی است . در واقع تهیه بسیاریاز ضروریات زندگی بشر مانند غذا ، سوخت و داروها بدون بهره گیری از انواع موجودات زنده امکان پذیر نمی باشد . بعضی از فعالیتهای انسان در بسیاری از نقاط جهان موجب صدمه به محیط زیست و کاهش توان موجودات زنده در ادامه بقاء و باعث تشدید روند نابودی برخی از موجودات ارزشمند کره زمین شده است در پی آن توانایی های زیستی انسان در برابر تهدیدات و خطرات محیطی دچار نقصان و اختلال گردیده و در مقابل تهدیدی همچون «تغییر آب و هوا» دچار مشکلات جدی شده است.

نامگذاری سال 2010 میلادی به عنوان سال تنوع زیستی، به وسیله سازمان ملل متحد، می تواند جامعه جهانی را به سمت آگاهی از وضعیت موجود در محیط زیست خود سوق دهد و سبب شود به غفلت خود نسبت به مسائل کره زمین بیندیشد . تلاشهای انسان در مهار بیماری ها با وجود اینکه تا حد زیادی موجب موفقیت او در بهبود وضعیت بهداشت و سلامتش گردیده اما توجه بسیار او به توسعه در بخش ارتباطات و غفلتش نسبت به اهمیت حفظ محیط زیست پیرامونش باعث افزایش بروز بیماری های نوپدید و بازپدید  شده که سلامتی انسان ها را به خطر انداخته اند.

اینک به دلیل تاثیرات تنوع زیستی بر رفاه افراد و جامعه در تمامی مناطق جهان و به جهت اینکه اکنون این ثروت طبیعی به وسیله انسان ها در حال نابودی است ، سازمان ملل یک سال را به نام تنوع حیات نامگذاری کرده است.

کنوانسیون حفظ تنوع زیستی سازمان ملل متحد که در 5 ژوئن‌ 1992، در ریودوژانیروی برزیل با هدف حفظ تنوع زیستی ،استفاده پایدار از گونه های زیستی وسهیم شدن عادلانه وبرابر در منافع حاصل از کاربرد منابع ژنتیکی از جمله از طریق دسترسی مناسب به این منابع و انتقال صحیح تکنولوژی های مرتبط با در نظر گرفتن کلیه حقوق مربوط به آن منابع و تکنولوژی ها منعقد و در 29 دسامبر 1993 لازم الاجرا گردید .

آنچه که به طور واضح و روشن در متن این کنوانسیون به آن  اشاره و تأکید شده، عبارت است از :

–        حفظ ارزش‌ ذاتی‌ تنوع‌زیستی‌ وارزش‌های‌ اکولوژیکی‌، ژنتیکی‌، اجتماعی‌، اقتصادی‌، علمی‌، آموزشی‌، فرهنگی‌، بازآفرینی‌ وزیبایی‌ شناسانه‌ تنوع‌زیستی‌ واجزای‌آن‌ و همچنین اهمیت‌ تنوع‌زیستی‌ برای‌ تکامل‌ و حفاظت‌ از سیستم‌های‌ حفظ‌ حیات‌‌

–        برخورداری حق حاکمیت  کشورهای‌ جهان‌ برمنابع‌ زیستی‌ خود و مسئولیت حفظ‌ تنوع‌ زیستی‌ و استفاده‌ پایدار از منابع‌ زیستی‌ ، ضمن ابراز نگرانی از اینکه برخی فعالیتهای انسان که باعث کاهش تنوع زیستی میگردد از فقدان‌ کلی‌ اطلاعات‌ و دانش‌ مربوط‌ به‌ تنوع‌ زیستی منشاء می گیرد‌ و نیاز مبرم‌ به‌ توسعه‌ دارد

موضوعاتی که در سال جهانی تنوع زیستی مورد تعقیب قرار میگرند شامل موارد ذیل هستند :

-         افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت حفاظت از گوناگونی زیستی در سلامت انسان و ارتقای درک بشر از ارزش اقتصادی این تنوع زیستی

-         بالا بردن دانش عمومی نسبت به تهدیدات محیط زیست بمنظور محافظت از آن

-         تشویق سازمان ها و اشخاص به انجام فعالیتهای مستقیم و یا غیر مستقیم در زمینه حفاظت از تنوع زیستی

-         تجلیل از همکاران و شرکائی که در انجام این برنامه به موفقیت هایی دست یافته اند .

-         گزارش موارد و اقداماتی که در دستیابی به اهداف مورد نظر  دچار شکست شده اند .

-         مهیا کردن زمینه جهت برقراری ارتباط بین همکاران و شرکای برنامه


تنوع زیستی و نقش آن در مبارزه با بیماریها

انسان از گذشته همواره از امکانات متنوعی که طبیعت در اختیارش قرار داده  بهره برده است ، از جمله پتانسیل بزرگ طبیعت در فراهم نمودن بیش از هفتاد هزار گیاه شناخته شده که سالهاست در تولید داروهای سنتی و مدرن مورد استفاده بشر در درمان بیماری های انسانی و دامی بوده اند . از سوی دیگر گروههای مختلف حیوانات از خرس ها گرفته تا کوسه ها ، بعنوان مدل های زنده ای در تحقیقات علوم زیستی و پزشکی مطرح هستند که بشر از آنها در شناخت پاتوژنسیته بیماریها و مکانیسم تاثیر داروهای جدید و کشف روش های مبارزه با بیماری ها بهره می برد .

  با نابودی و یا کاهش گوناگونی زیستی در گیاهان و جانوران ، ممکن است ما شانس شناسایی و ساخت صدها داروی جدید برای درمان میلیونها انسان که از بیماریهای گوناگون رنج می برند و همینطور پیشگیری از لطمات اقتصادی سنگین حاصل از این بیماری ها را از دست بدهیم.


نقش تنوع زیستی در تامین غذا

از حدود 12 هزار سال قبل ، یعنی زمانیکه انسان کشاورزی را آغاز کرد ، بیش از 7 هزار گونه گیاهی و چندین هزار گونه حیوانی بمنظور تامین نیازهای غذایی مورد توجه انسان قرار گرفته است . بنابراین بدون تردید ، فقدان بسیاری از گونه های حیوانی و گیاهی بطور مستقیم و یا غیر مستقیم می تواند تامین غذای انسان را دچار اختلال کند .

علاوه بر اینکه حفظ تنوع زیستی ، نقشی ضروری در تولید مواد غذایی مورد مصرف انسان دارد ، بهره گیری از گونه های مختلف جانوری جهت نگهداری و پرورش ( دامپروری )  ، اشتغال افراد بسیاری در مشاغل مربوط به پرورش و تجارت دام و همینطور تولید فرآورده های دامی ، فرآوری و تجارت آنها ، و برخی دیگر از مشاغل مرتبط با آن از جمله فعالیت در زمینه بهداشت و مبارزه با بیماریهای دامی را در پی داشته است و فرصت های شغلی بسیاری را جهت تامین امرار معاش در اختیار بشر قرار داده که نمی توان آنرا نادیده گرفت .

از طرف دیگر پرداختن انسان به کشاورزی و دامپروری در مقیاس صنعتی و بهره گیری از تعداد معدودی از گیاهان و جانوران برای تولید حدود 90% نیازهای غذایی انسان ، منجر به کاهش تنوع ذخایر ژنتیک گونه های حیوانی و گیاهی گردیده است . در نتیجه این یکسان سازی در صنایع تولید مواد غذایی ، هزاران گونه حیوانی و گیاهی که فاقد ارزشهای تجاری هستند ، به تدریج ناپدید شده و از بین رفته اند و به همراه آن تنوع ژنتیک ارزشمند مربوط به آنها نیز از دست رفته است

با افزایش تقاضا برای غذا در دهه های آینده ، سیستم های کشاورزی جهان محتاج تغییراتی است که این تغییرات بایستی بدون اینکه گوناگونی زیستی که اهمیت آن مورد اشاره قرار گرفت مورد تهدید قرارگیرد ، انجام پذیرد .

 بر اساس گزارش IUCN  تخمین زده می شود بیش از 4178 گونه از 44838 گونه حیوانی و گیاهی موجود ، توسط کشاورزی و آبزی پروری مورد تهدید قرار دارند .

بازسازی شیلات در سطح جهان می تواند با مورد توجه قرار گرفتن اقدامات لازم جهت حفاظت از گوناگونی زیستی انجام پذیرد . اقداماتی از قبیل در نظر گرفتن محدودیت ها و مناطق حفاظت شده جهت ایجاد پناهگاههایی تا گونه های که بیش از حد بهره برداری و صید می شوند تحت حمایت قرار گیرند.


محیط زیست ، سلامت انسان و حیوان و تنوع زیستی

بشر و حیوانات در محیط زندگی خود با یکدیگر مشترک هستند . بنابراین هر آنچه که بر سلامت آب و هوای انسان اثر می گذارد بر سلامت آب و هوای حیوانات خانگی و اهلی ما و گونه های متنوع وحوش موثر است . در نتیجه حیوانات می توانند بعنوان شاخصی برای سلامت محیط زیست مطرح باشند . علاوه بر این حیوانات منبع مهمی برای تامین غذای انسان هستند و ضایعات حاصل از آنها می تواند بعنوان مخاطرات آلودگی هوا ، آب و خاک مطرح باشند .

 این وابستگی حیات انواع حیوانات و زندگی انسان به یکدیگر ، مصالح مشترک بسیاری را در مسائل مربوط به سلامت محیط زیست و بهداشت محیط بین پزشکی و دامپزشکی ایجاد کرده است . امروزه دامپزشکان بطور قطع نقشی کلیدی در عرصه بهداشت عمومی و سلامت محیط زیست دارند و می توانند بطور گسترده ای در مسائل مرتبط با محیط زیست و بخصوص در زمینه های بهداشتی همکاری نمایند

دامپزشکی با اتکا به علوم سم شناسی و اپیدمیولوژی بیماری ها طلایه دار تحقیقات زیست محیطی و ارزیابی و تشخیص مخاطرات بهداشتی ایجاد شده توسط مواد آلوده کننده محیط زیست هستند و قادرند در تشخیص مواد سرطان زا محیطی ، شناخت مکانیسم عمل سموم خطرناک و منبع و اثرات آنها نقشی موثر داشته باشند . دامپزشکان در مورد مطالعات مربوط به اکوسیستم نیز در امور تحقیقاتی به همراه محققین در رشته های مختلف علمی در زمینه مسائل بهداشتی انسان ها و حیوانات در طبیعت ، اکوسیستم های تغییر یافته شهری ، مزارع و حیات وحش بکار گرفته می شوند . دامپزشکان با این وسعت فعالیت بعنوان افرادی ارزشمند در کنترل ، پیشگیری ، تشخیص و درمان بیماری هایی مطرح هستند که بطور مشترک انسان و حیوان را درگیر می کنند و می توانند بر محیط زیست تاثیر گذار باشند و یا از محیط زیست متاثر می شوند. بنابراین بمنظور پیگیری موضوعات مربوط به سلامت و بهبود وضعیت بهداشت انسان ، نیاز به افزایش سرمایه گذاری و واگذاری امتیازات بیشتر به بخش تحقیقات دامپزشکی کاملا محسوس است .

توسعه جامعه پیچیده انسانی همواره با تولید انواع مواد شیمیایی در زمینه های صنعت ، کشاورزی ، داروسازی و انرژی و ورود این مواد شیمیایی به محیط زیست همراه بوده است . بسیاری از این مواد شیمیایی بطور مستقیم برای حیوانات ، گیاهان و انسان سمی و مضر بوده اند و برخی دیگر بطور غیر مستقیم تاثیر نامطلوبی بر سلامت بجای گذاشته اند و باعث کاهش باروری و کاهش رشد در موجودات زنده و کاهش حاصلخیزی زمین های کشاورزی و یا ایجاد مقاومت در برابر بیماریهای عفونی گردیده اند .

در هنگام وقوع بلایا و مشکلات زیست محیطی که حیات وحش و یا حیات دریایی را درگیر نموده اند ، دامپزشکان همواره از جمله اولین گروه هایی بوده اند که جهت کمک و مهار مشکلات بوجود آمده ، فراخوانده شده اند تا با بهری گیری از دانش خود و فنون تشخیصی آزمایشگاهی نسبت به شناسایی علت بروز تلفات جانوری و همینطور ارزیابی خطرات بالقوه برای سایر حیوانات و نیز انسان اقدام نمایند . دامپزشکان با انجام بررسیهای سم شناسی محیطی و اپیدمیولوژیک به شناسایی علل و اثرات آلودگیهای موجود درمحیط زیست و ارزیابی خطرات آنها بر سلامت مبادرت می ورزند .

از طرف دیگر بسیاری از بیماریهای حیوانات اهلی می توانند تهدیدی برای سلامت حیات وحش باشند از جمله دیستمپر که راسوی پا سیاه را درگیر می کند و بروسلوز و سل گاوی نیز از جمله بیماری های حائز اهمیت در این زمره اند . باید متذکر شد که در مورد بسیاری از عوامل عفونی و یا سمی موجود در حیات وحش اطلاعات بسیار کمی در دسترس می باشد و در مورد برخی دیگر از آنها نیز اطلاعی موجود نیست . دامپزشکی با تحقیق در این زمینه می تواند با شناخت این عوامل ناشناخته و یا کمتر شناخته شده موجود در حیات وحش و جانوران دریایی بر ارتباط این عوامل با بیماریهای حیوانات اهلی و آبزیان مطالعه نموده و در مراقبت بر این عوامل بیماریزا نقشی موثر در کنترل بسیاری از بیماریها ایفا نماید .

باید گفت مجموعه حیوانات و انسان ها در یک هوا تنفس می کنند و از یک آب می نوشند و منابع غذایی گیاهی و جانوری یکسانی تغذیه می کنند . بنابراین هرآنچه بر سلامت هوا و آب انسان تاثیر بگذارد می تواند بر سلامت هوا و آب حیوانات خانگی ، دامها و گونه های حیات وحش اثر گذار باشد . بعلاوه حیوانات تاثیر عمده ای بر سلامت اکوسیستم های شهری ، روستایی و یا طبیعی ما دارند . این وابستگی متقابل زندگی مجموعه حیوانات باعث ایجاد توجه و علائق مشترکی در حفظ سلامت اکوسیستم و تنوع زیستی در بین دامپزشکان و بسیاری دیگر از نظام های فعال در این زمینه مانند بیولوژیست ها ، پزشکان ، اکولوژیست ها و سایر دانشمندان علوم مرتبط گردیده است . برای حل وچیره شدن بر مسائل پیچیده  محیط زیست دنیای مدرن امروز نیاز به تلاش موثر تیمی دانشمندان از مجموعه های نظام های دخیل در این زمینه کاملا محسوس است .

دامپزشکان نقش آفرینان کلیدی فعالیت در زمینه های محیط زیست و سلامت اکوسیستم هستند . آموزش دامپزشکی نیز قویا بر درمان بیماریها و تاثیر محیط زیست بر سلامت متمرکز شده است . دامپزشکی علاوه بر ایفای نقش سنتی خود در درمان بیماریهای حیوانات ، نسبت به مسائل مربوط به سلامت محیط زیست و حراست از تنوع زیستی نیز مسئولیت بزرگی را بر دوش می کشد

حضور دامپزشکان در کنترل بیماریهای وحوش ، حفظ گونه های وحشی در معرض خطر و محافظت از گوناگونی زیستی جانوری و بهبود کیفیت زندگی بشر بسیار حیاتی و مهم است بطوریکه در زمینه های سم شناسی محیطی و اپیدمیولوژی بیماریها ، طلایه دار تحقیقات زیست محیطی و شناسایی مخاطرات ناشی از آلودگیهای محیط زیست ، شناسایی عوامل کارسینوژن محیطی ، کشف مکانیسم عمل عوامل آلوده کننده خطرناک و شناخت علل بروز اختلالات زیست محیطی و اثرات این اختلالات محسوب می شوند .

دامپزشکی در زمینه سلامت اکوسیستم نیز عهده دار مراقبت از وضعیت بهداشتی حیوانات و صحت کیفی اکوسیستم ها از شهرها گرفته تا مزارع و حیات وحش و همکاری با محققین در سایر علوم در این مورد است .

در مورد گستردگی فعالیت دامپزشکی  ، اعمالی همچون بررسی کیفیت آب جهت شیلات و آبزی پروری ، مراقبت بر مصرف آفت کش ها در دامها و حیوانات خانگی ، کاهش اثرات سموم محیطی بر تولید مثل وحوش و بیماریهای عفونی در جمعیت گونه های تحت خطر را می توان برشمرد .

پیشرفت در زمینه سلامت محیط زیست و محافظت از تنوع زیستی این را می طلبد که سرمایه ها و امتیازات بیشتری در اختیار محققین و فعالان دامپزشکی قرار گیرد و به پتانسیل های آنان در بهبود وضعیت زیست تمامی موجودات زنده بر روی کره زمین با توجه بیشتری نگریسته شود

منابع :

1- The Veterinarian's Role in Biodiversity Conservation , Susan A. Mainka , Journal of Zoo and Wildlife Medicine, Vol. 32, No. 2 (Jun., 2001), pp

2- http://www.avma.org/issues/policy/research_priorities.asp

3- http://www.countdown2010.net/year-biodiversity





نوع مطلب :
برچسب ها : تنوع زیستی، دامپزشکی، بیماری ها، سال تنوع زیستی، IUCN، تامین غذا، محیط زیست،




 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب